
Nhiều người đỗ N3, N2 nhưng ngày đầu đi làm ở công ty Nhật vẫn lúng túng: nghe điện thoại không biết xưng hô thế nào, viết email không biết mở đầu ra sao, báo cáo với sếp thì sợ dùng sai kính ngữ.
Tiếng Nhật công sở không khó vì ngữ pháp mà vì quy tắc ứng xử: nói với ai, về ai, trong hay ngoài công ty. Nắm được vài nguyên tắc và một bộ mẫu câu chuẩn là đủ xử lý phần lớn tình huống hằng ngày.
Bài này gồm: kính ngữ (keigo) và bảng động từ đặc biệt, quy tắc trong – ngoài công ty, Horenso, mẫu câu chào hỏi, điện thoại, email, cuộc họp, các lỗi keigo hay gặp và bài tập có đáp án. Mọi câu đều có cách đọc bằng hiragana.
Keigo (敬語・けいご) là cách nói thể hiện sự tôn trọng với người nghe hoặc người được nhắc đến. Trong công việc, keigo thường được chia thành ba loại:
Bản hướng dẫn 「敬語の指針」 do Hội đồng Văn hoá Nhật Bản (文化審議会) công bố năm 2007 chia chi tiết thành 5 loại, tách khiêm nhường ngữ làm hai và thêm mỹ hoá ngữ (美化語) như お茶, ご飯. Ở mức giao tiếp công sở, nắm vững ba loại trên là đủ.
Quy tắc quan trọng nhất: tôn kính ngữ dùng cho hành động của người khác, khiêm nhường ngữ dùng cho hành động của mình. Phần lớn lỗi keigo là do dùng ngược hai loại này.
Hầu hết động từ có thể chuyển theo mẫu お+Vます+になる (tôn kính) và お+Vます+する (khiêm nhường), ví dụ お待ちになる / お待ちする. Nhưng các động từ hay dùng nhất lại có dạng riêng, cần học thuộc:
| Động từ thường | Tôn kính ngữ (người khác làm) | Khiêm nhường ngữ (mình làm) |
|---|---|---|
| 行く(いく)đi / 来る(くる)đến | いらっしゃる、おいでになる | 参る(まいる); 伺う(うかがう)khi đến chỗ đối phương |
| いる ở, có mặt | いらっしゃる | おる |
| 言う(いう)nói | おっしゃる | 申す(もうす)、申し上げる(もうしあげる) |
| 見る(みる)xem | ご覧になる(ごらんになる) | 拝見する(はいけんする) |
| 食べる・飲む ăn, uống | 召し上がる(めしあがる) | いただく |
| する làm | なさる | いたす |
| 聞く(きく)hỏi, nghe | お聞きになる | 伺う(うかがう) |
| 会う(あう)gặp | お会いになる | お目にかかる(おめにかかる) |
| 知っている biết | ご存じだ(ごぞんじだ) | 存じております(ぞんじております) |
| わかる hiểu, nắm được | - | 承知する(しょうちする)、かしこまる |
Đây là điểm người Việt hay sai nhất. Khi nói với người ngoài công ty (khách hàng, đối tác), cả công ty bạn được tính là "phía mình", kể cả giám đốc. Vì vậy:
| Tình huống | Câu đúng | Cách đọc |
|---|---|---|
| Nói với đồng nghiệp trong công ty | 田中部長は今、会議に出ていらっしゃいます。 | たなかぶちょうは いま、かいぎに でて いらっしゃいます。 |
| Nói với khách hàng gọi đến | 部長の田中はただいま会議に出ております。 | ぶちょうの たなかは ただいま かいぎに でて おります。 |
Cả hai câu đều có nghĩa "Trưởng phòng Tanaka đang họp", nhưng câu thứ hai mới đúng khi người nghe là khách.
Horenso (報連相・ほうれんそう) là cách gọi tắt của ba việc mà nhân viên mới ở công ty Nhật hay được dặn đi dặn lại. Tên gọi đọc giống từ "rau chân vịt" (ほうれん草) nên dễ nhớ.
| Việc | Ý nghĩa | Mẫu câu | Cách đọc và nghĩa |
|---|---|---|---|
| 報告(ほうこく)Báo cáo | Báo kết quả, tiến độ việc được giao cho người giao việc | 部長、〇〇の件でご報告があります。今、よろしいでしょうか。 | ぶちょう、〇〇のけんで ごほうこくが あります。いま、よろしいでしょうか。Thưa trưởng phòng, tôi có việc cần báo cáo về vụ 〇〇. Bây giờ anh có tiện không ạ? |
| 報告 | Nói kết luận trước, chi tiết sau | 結論から申し上げますと、納期に二日遅れる見込みです。 | けつろんから もうしあげますと、のうきに ふつか おくれる みこみです。Nói kết luận trước, dự kiến sẽ trễ hạn giao hai ngày. |
| 連絡(れんらく)Liên lạc | Thông báo sự việc cho những người liên quan | 明日の会議は午後3時からに変更になりました。 | あしたの かいぎは ごご さんじからに へんこうに なりました。Cuộc họp ngày mai đã đổi sang 3 giờ chiều. |
| 連絡 | Báo đến muộn | 申し訳ありません。電車が遅れているため、10分ほど遅れそうです。 | もうしわけ ありません。でんしゃが おくれて いるため、じゅっぷんほど おくれそうです。Xin lỗi, tàu bị trễ nên tôi có thể đến muộn khoảng 10 phút. |
| 相談(そうだん)Thảo luận, xin ý kiến | Hỏi ý kiến trước khi tự quyết, nhất là khi gặp vấn đề | 〇〇の件でご相談したいことがあるのですが、5分ほどお時間をいただけますか。 | 〇〇のけんで ごそうだん したい ことが あるのですが、ごふんほど おじかんを いただけますか。Tôi muốn xin ý kiến về vụ 〇〇, anh có thể cho tôi khoảng 5 phút không ạ? |
Hai thói quen giúp Horenso hiệu quả: báo tin xấu càng sớm càng tốt, và khi báo cáo thì nói kết luận trước rồi mới đến lý do.
| Câu | Cách đọc | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| おはようございます。 | おはようございます。 | Lần gặp đầu tiên trong ngày. Ở ngành làm theo ca (nhà hàng, giải trí), nhiều nơi nói câu này khi vào ca dù là buổi chiều, tối. |
| お疲れ様です。 | おつかれさまです。 | Gặp đồng nghiệp, cấp trên trong ngày; mở đầu tin nhắn, email nội bộ. |
| お先に失礼します。 | おさきに しつれいします。 | Về trước khi người khác còn làm. |
| お疲れ様でした。 | おつかれさまでした。 | Đáp lại người về trước, hoặc khi kết thúc một buổi làm việc. |
| 行ってまいります。 | いって まいります。 | Ra ngoài đi gặp khách, công tác. |
| 行ってらっしゃい。 | いって らっしゃい。 | Đáp lại người đi ra ngoài. |
| ただいま戻りました。 | ただいま もどりました。 | Quay lại văn phòng. |
| お帰りなさい。 | おかえりなさい。 | Đáp lại người vừa về văn phòng. |
| 失礼します。 | しつれいします。 | Gõ cửa vào phòng sếp, phòng họp; rời phòng. |
| いつもお世話になっております。 | いつも おせわに なって おります。 | Câu mở đầu với khách hàng, đối tác qua điện thoại, email, gặp mặt. |
Tình huống: bạn tên Nguyễn (グエン), làm ở phòng kinh doanh công ty ABC. Ông Sato của công ty XYZ gọi đến tìm trưởng phòng Tanaka, nhưng anh Tanaka đang vắng.
| Người nói | Câu | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Bạn | お電話ありがとうございます。ABC株式会社、営業部のグエンでございます。 | おでんわ ありがとうございます。エービーシー かぶしきがいしゃ、えいぎょうぶの グエンで ございます。 | Cảm ơn quý khách đã gọi. Công ty ABC, phòng kinh doanh, Nguyễn xin nghe. |
| Khách | XYZ商事の佐藤と申します。田中部長はいらっしゃいますか。 | エックスワイゼット しょうじの さとうと もうします。たなかぶちょうは いらっしゃいますか。 | Tôi là Sato, công ty XYZ. Trưởng phòng Tanaka có ở đó không ạ? |
| Bạn | XYZ商事の佐藤様でいらっしゃいますね。いつもお世話になっております。 | エックスワイゼット しょうじの さとうさまで いらっしゃいますね。いつも おせわに なって おります。 | Ông Sato của công ty XYZ phải không ạ. Cảm ơn ông đã luôn hợp tác. |
| Bạn | 申し訳ございません。あいにく田中はただいま席を外しております。 | もうしわけ ございません。あいにく たなかは ただいま せきを はずして おります。 | Thật xin lỗi, rất tiếc anh Tanaka hiện không có ở chỗ. |
| Bạn | 戻りましたら、折り返しお電話するよう申し伝えましょうか。 | もどりましたら、おりかえし おでんわ するよう もうしつたえましょうか。 | Khi anh ấy quay lại, tôi nhắn anh ấy gọi lại cho ông nhé? |
| Khách | はい、お願いします。 | はい、おねがいします。 | Vâng, nhờ anh. |
| Bạn | 念のため、お電話番号を伺ってもよろしいでしょうか。 | ねんのため、おでんわばんごうを うかがっても よろしいでしょうか。 | Để chắc chắn, tôi xin số điện thoại của ông được không ạ? |
| Bạn | 承知いたしました。私、グエンが承りました。失礼いたします。 | しょうち いたしました。わたくし、グエンが うけたまわりました。しつれい いたします。 | Tôi đã rõ. Tôi là Nguyễn, đã ghi nhận lời nhắn. Xin phép chào ông. |
Lưu ý: khách gọi sếp bạn là 田中部長, nhưng bạn trả lời bằng 田中 không kèm chức danh, đúng quy tắc trong – ngoài. Nếu nghe không rõ, dùng câu 恐れ入りますが、お電話が少々遠いようです(おそれいりますが、おでんわが しょうしょう とおい ようです): Xin lỗi, tôi nghe không rõ lắm.
Email tiếng Nhật có bố cục khá cố định. Mẫu dưới là email gửi bảng báo giá:
| Phần | Nội dung | Nghĩa |
|---|---|---|
| 件名(けんめい)Tiêu đề | お見積書送付のご案内(ABC株式会社) | Gửi bảng báo giá (Công ty ABC) |
| 宛名(あてな)Người nhận | XYZ商事株式会社 営業部 佐藤様 | Kính gửi ông Sato, phòng kinh doanh, công ty XYZ |
| 挨拶(あいさつ)Chào | いつもお世話になっております。ABC株式会社のグエンです。 | Cảm ơn ông đã luôn hợp tác. Tôi là Nguyễn, công ty ABC. |
| 本文(ほんぶん)Nội dung | 先日ご依頼いただきましたお見積書を添付にてお送りいたします。ご査収のほど、よろしくお願いいたします。 | Tôi xin gửi kèm bảng báo giá ông yêu cầu hôm trước. Mong ông kiểm tra và nhận giúp. |
| 補足 Bổ sung | ご不明な点がございましたら、お気軽にお問い合わせください。 | Nếu có điểm nào chưa rõ, xin cứ liên hệ với tôi. |
| 結び(むすび)Kết | 引き続きよろしくお願いいたします。 | Rất mong tiếp tục được hợp tác. |
| 署名(しょめい)Chữ ký | ABC株式会社 営業部 グエン・ヴァン・アン, số điện thoại, email | Tên, công ty, phòng ban, thông tin liên hệ |
Cách đọc vài cụm khó: お見積書(おみつもりしょ), ご依頼(ごいらい), 添付(てんぷ), ご査収(ごさしゅう), お問い合わせ(おといあわせ), 引き続き(ひきつづき). Email nội bộ thì thay いつもお世話になっております bằng お疲れ様です.
| Câu | Cách đọc | Nghĩa |
|---|---|---|
| 本日はお忙しいところ、お時間をいただきありがとうございます。 | ほんじつは おいそがしい ところ、おじかんを いただき ありがとうございます。 | Cảm ơn quý vị đã dành thời gian hôm nay dù đang bận. |
| 一点、質問してもよろしいでしょうか。 | いってん、しつもん しても よろしいでしょうか。 | Tôi xin hỏi một điểm được không ạ? |
| 確認させてください。〜という理解でよろしいでしょうか。 | かくにん させて ください。〜という りかいで よろしいでしょうか。 | Cho tôi xác nhận lại. Tôi hiểu là 〜, có đúng không ạ? |
| おっしゃる通りだと思います。 | おっしゃる とおりだと おもいます。 | Tôi nghĩ đúng như anh/chị nói. |
| 別の見方もあるかと思うのですが… | べつの みかたも あるかと おもうのですが… | Tôi nghĩ cũng có thể nhìn theo cách khác… (nêu ý kiến trái chiều nhẹ nhàng) |
| 一度持ち帰って検討いたします。 | いちど もちかえって けんとう いたします。 | Chúng tôi xin mang về công ty bàn thêm. |
Người Nhật hay đặt một "từ đệm" (クッション言葉) trước lời nhờ hoặc từ chối để câu bớt thẳng:
Ví dụ nhờ: お手数ですが、明日までにご確認いただけますでしょうか(おてすうですが、あしたまでに ごかくにん いただけますでしょうか): Phiền anh, anh có thể kiểm tra giúp trước ngày mai được không ạ?
Ví dụ từ chối lời mời: せっかくお誘いいただいたのですが、その日は先約がありまして…(せっかく おさそい いただいたのですが、そのひは せんやくが ありまして…): Anh đã có lòng mời, nhưng hôm đó tôi lại có hẹn trước rồi…
Ngược lại, khi người Nhật nói 検討します (sẽ xem xét) hay 結構です, nghĩa thật phụ thuộc ngữ cảnh. 結構です có thể là "được, tốt" hoặc "thôi, không cần". Khi không chắc, hãy hỏi lại nhẹ nhàng để xác nhận.
| Câu sai | Câu đúng | Lý do |
|---|---|---|
| 部長、資料を拝見されましたか。 | 部長、資料をご覧になりましたか。(ぶちょう、しりょうを ごらんに なりましたか) | 拝見 là khiêm nhường ngữ, không dùng cho hành động của sếp. |
| (với khách) 受付で伺ってください。 | 受付でお尋ねください。(うけつけで おたずね ください) | 伺う là khiêm nhường ngữ, không dùng cho hành động của khách. |
| 社長がおっしゃられました。 | 社長がおっしゃいました。(しゃちょうが おっしゃいました) | Kính ngữ chồng hai lần (二重敬語): おっしゃる đã là tôn kính, không thêm られる. |
| (với khách) 田中部長は外出していらっしゃいます。 | 田中は外出しております。(たなかは がいしゅつ して おります) | Với người ngoài, không tôn kính người trong công ty mình. |
| (với sếp) ご苦労様です。 | お疲れ様です。(おつかれさまです) | ご苦労様 thường được coi là lời người trên nói với người dưới. |
| (với sếp, khách) 了解しました。 | 承知しました。/かしこまりました。 | Nhiều công ty coi 了解 là kém trang trọng khi nói với người trên. An toàn nhất là dùng 承知しました. |
Chuyển các câu sau sang cách nói phù hợp với tình huống trong ngoặc.
Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, có tiếng Nhật cùng 5 ngôn ngữ khác, dùng trên web và app iOS, Android, với kho hơn 5.000 video chọn lọc. Với tiếng Nhật công sở, cái khó nhất là nói keigo trôi chảy, và đó là phần Corodomo hỗ trợ tốt.
Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày, được tra từ, dịch và hỏi CoroAI trong hạn mức AI, và thêm 1 video của riêng bạn. Plus và Pro mở thêm tính năng, xem ở bảng giá.
Cách bắt đầu: vào trang học tiếng Nhật, chọn video ở kho video tiếng Nhật, rồi luyện shadowing các câu có keigo mỗi ngày 10–15 phút.
Keigo là kính ngữ tiếng Nhật, gồm ba loại cơ bản: tôn kính ngữ (nâng hành động của người khác), khiêm nhường ngữ (hạ hành động của mình) và thể lịch sự です・ます. Hướng dẫn chính thức năm 2007 chia chi tiết thành 5 loại.
Nên tránh. Nhiều công ty coi 了解しました là kém trang trọng với người trên. Dùng 承知しました hoặc かしこまりました là an toàn.
お疲れ様です dùng được với mọi người trong công ty, kể cả cấp trên. ご苦労様です thường được coi là lời người trên nói với người dưới, nên đừng dùng với sếp.
Horenso là viết tắt của 報告 (báo cáo), 連絡 (liên lạc), 相談 (thảo luận, xin ý kiến), ba việc nhân viên ở công ty Nhật được yêu cầu làm thường xuyên để mọi người nắm thông tin.
Tuỳ công ty và vị trí. Keigo cơ bản được dạy từ cuối giáo trình sơ cấp (khoảng N4), nhưng để dùng trôi chảy trong công việc cần luyện nói nhiều hơn là chỉ có chứng chỉ.
Tiếng Nhật công sở xoay quanh ba nguyên tắc: tôn kính cho người khác, khiêm nhường cho mình, và với người ngoài thì cả công ty là "phía mình". Thêm Horenso và bộ mẫu câu chào hỏi, điện thoại, email, họp trong bài, bạn đã đủ để xử lý những tuần đầu đi làm.
Phần còn lại là luyện nói đến khi các câu này bật ra tự nhiên. Hãy làm lại bài tập kính ngữ sau vài ngày và tập nói to từng câu trong mẫu điện thoại.
Bài liên quan: