Corodomo

Ngôn ngữ

Tiếng Việt
English
日本語
简体中文
한국어
Bahasa Indonesia
العربية
မြန်မာ
Español
Français
Deutsch
Русский
Italiano
Português

Âm On và âm Kun trong Kanji: phân biệt, quy tắc và bài tập

Coro LearnNov 17, 2026
Âm On và âm Kun trong Kanji: phân biệt, quy tắc và bài tập

Cùng một chữ 山, trong 山(やま) đọc là "yama", nhưng trong 富士山(ふじさん) lại đọc là "san". Người mới học Kanji hay bối rối ở chỗ này: một chữ có hai, ba, thậm chí năm cách đọc.

Lý do nằm ở hai hệ thống đọc: âm On (音読み・おんよみ) và âm Kun (訓読み・くんよみ). Nắm được logic của hai hệ thống này, bạn sẽ đoán đúng cách đọc của phần lớn từ mới thay vì học thuộc từng trường hợp.

Bài này giải thích âm On và âm Kun là gì, khi nào đọc On, khi nào đọc Kun, các ngoại lệ hay gặp, mẹo dùng âm Hán Việt để đoán âm On, và có bài tập kèm đáp án ở cuối.

Âm On và âm Kun là gì

Chữ Hán được đưa vào Nhật Bản từ Trung Quốc qua nhiều thế kỷ. Người Nhật dùng chữ Hán theo hai cách:

  • Âm On (On'yomi): mượn cách đọc của tiếng Hán thời đó rồi đọc theo hệ âm tiếng Nhật. Ví dụ 山 được đọc là サン (san). Âm On cùng gốc với âm Hán Việt, nên nhiều chữ nghe khá giống: 山 サン ~ "sơn", 三 サン ~ "tam".
  • Âm Kun (Kun'yomi): gán chữ Hán vào một từ thuần Nhật có sẵn cùng nghĩa. Người Nhật đã có từ "yama" nghĩa là núi, nên họ viết từ đó bằng chữ 山 và đọc là やま. Âm Kun không liên quan gì đến âm Hán Việt.

Nói gọn: âm On là "âm mượn", âm Kun là "nghĩa mượn chữ". Lưu ý âm On không phải tiếng Trung hiện đại. Chữ 学 đọc On là ガク (gaku), còn tiếng Trung phổ thông ngày nay đọc là xué.

Trong từ điển và sách Kanji, âm On thường được ghi bằng katakana, âm Kun ghi bằng hiragana. Phần đuôi viết bằng kana đi kèm (okurigana) được tách bằng dấu chấm hoặc gạch. Ví dụ chữ 食: On ショク, Kun た.べる (nghĩa là khi viết thành từ sẽ là 食べる).

Bảng so sánh âm On và âm Kun

Tiêu chíÂm On (音読み)Âm Kun (訓読み)
Nguồn gốcMượn âm tiếng HánTừ thuần Nhật gán vào chữ Hán
Cách ghi trong từ điểnKatakana: サン, ショクHiragana: やま, た.べる
Độ dàiTối đa 2 phách (mora): ガク, ショウ, サンCó thể dài: こころざし (志), うけたまわる (承る)
Hay gặp ở đâuTừ ghép nhiều chữ Hán: 電車, 学校Chữ đứng một mình, động từ, tính từ có okurigana: 山, 食べる
Liên hệ với Hán ViệtThường đoán được từ âm Hán ViệtKhông liên quan
Kiểu từ vựngHay là từ trang trọng, học thuật, báo chíHay là từ đời thường, cơ bản

Âm On và âm Kun của 12 chữ Kanji thường gặp

Bảng dưới là những chữ có ở trình độ N5–N4. Mỗi âm kèm một từ ví dụ, vì học âm phải gắn với từ cụ thể mới nhớ được.

KanjiHán ViệtÂm OnVí dụ âm OnÂm KunVí dụ âm Kun
山Sơnサン富士山(ふじさん)núi Phú Sĩやま山(やま)núi
水Thủyスイ水曜日(すいようび)thứ Tưみず水(みず)nước
火Hỏaカ火山(かざん)núi lửaひ火(ひ)lửa
人Nhânジン、ニン日本人(にほんじん)người Nhật; 三人(さんにん)ba ngườiひと人(ひと)người
日Nhậtニチ、ジツ毎日(まいにち)mỗi ngày; 休日(きゅうじつ)ngày nghỉひ、か日(ひ)ngày, mặt trời; 三日(みっか)ngày mùng 3
生Sinhセイ、ショウ学生(がくせい)sinh viên; 一生(いっしょう)cả đờiい.きる、う.まれる、なま生きる(いきる)sống; 生まれる(うまれる)được sinh ra
行Hànhコウ、ギョウ銀行(ぎんこう)ngân hàng; 行列(ぎょうれつ)hàng người xếpい.く、おこな.う行く(いく)đi; 行う(おこなう)tiến hành
大Đạiダイ、タイ大学(だいがく)đại học; 大切(たいせつ)quan trọngおお.きい大きい(おおきい)to, lớn
学Họcガク学校(がっこう)trường họcまな.ぶ学ぶ(まなぶ)học
食Thựcショク食事(しょくじ)bữa ănた.べる食べる(たべる)ăn
新Tânシン新聞(しんぶん)báo giấyあたら.しい新しい(あたらしい)mới
中Trungチュウ中国(ちゅうごく)Trung Quốcなか中(なか)bên trong

Bảng chỉ liệt kê các âm hay dùng. Chữ 生 trong danh sách Kanji thông dụng (常用漢字) còn có thêm các âm Kun như は.える (mọc), き (nguyên chất). Ở trình độ sơ cấp, bạn chưa cần học các âm hiếm này.

Khi nào đọc âm On, khi nào đọc âm Kun

Không có luật tuyệt đối, nhưng bốn quy tắc sau đúng với phần lớn từ vựng bạn gặp hằng ngày.

1. Chữ Hán có okurigana phía sau: đọc Kun

Động từ và tính từ gốc Nhật gần như luôn viết bằng một chữ Hán cộng phần đuôi hiragana, và chữ Hán đọc âm Kun: 食べる(たべる), 行く(いく), 新しい(あたらしい), 高い(たかい).

2. Chữ Hán đứng một mình làm danh từ: thường đọc Kun

山(やま), 川(かわ), 花(はな), 水(みず), 人(ひと). Ngoại lệ là những chữ đứng một mình nhưng đọc On, vì không có âm Kun hoặc âm Kun ít dùng: 本(ほん)sách, 肉(にく)thịt, 駅(えき)nhà ga, 気(き)tâm trạng, 絵(え)bức tranh.

3. Từ ghép hai chữ Hán trở lên, không có okurigana: thường đọc On

電車(でんしゃ)tàu điện, 学校(がっこう)trường học, 新聞(しんぶん)báo, 経済(けいざい)kinh tế. Đây là nhóm từ nhiều nhất trong từ vựng trung, cao cấp.

4. Nhưng có từ ghép đọc toàn Kun

Một số từ ghép là từ thuần Nhật, nên cả hai chữ đều đọc Kun: 手紙(てがみ)lá thư, 名前(なまえ)tên, 花火(はなび)pháo hoa, 山道(やまみち)đường núi, 青空(あおぞら)trời xanh. Những từ này thường chỉ đồ vật, cảnh vật gần gũi.

Các ngoại lệ hay gặp

Đọc lai: On + Kun (重箱読み・じゅうばこよみ)

Chữ đầu đọc On, chữ sau đọc Kun. Tên gọi lấy từ chính từ 重箱(じゅうばこ)hộp cơm nhiều tầng: 重 ジュウ là On, 箱 はこ là Kun. Ví dụ khác: 本屋(ほんや)hiệu sách, 毎朝(まいあさ)mỗi sáng, 台所(だいどころ)nhà bếp, 番組(ばんぐみ)chương trình TV.

Đọc lai: Kun + On (湯桶読み・ゆとうよみ)

Ngược lại, chữ đầu đọc Kun, chữ sau đọc On. Tên gọi lấy từ 湯桶(ゆとう): 湯 ゆ là Kun, 桶 トウ là On. Ví dụ: 手帳(てちょう)sổ tay, 場所(ばしょ)địa điểm, 見本(みほん)hàng mẫu, 夕刊(ゆうかん)báo buổi chiều.

Đọc cả cụm (熟字訓・じゅくじくん)

Có những từ mà cả cụm chữ Hán gán với một từ thuần Nhật, không tách được âm của từng chữ: 今日(きょう)hôm nay, 明日(あした)ngày mai, 昨日(きのう)hôm qua, 大人(おとな)người lớn, 一人(ひとり)một người, 眼鏡(めがね)kính mắt, 時計(とけい)đồng hồ. Gặp những từ này chỉ có cách học thuộc cả từ.

Một số từ trong nhóm này còn có cách đọc On riêng, mang sắc thái trang trọng hơn. Ví dụ 今日 đọc こんにち nghĩa là "ngày nay", 明日 đọc みょうにち là cách nói trang trọng của "ngày mai".

Biến âm khi ghép từ

  • Hữu thanh hoá (連濁・れんだく): phụ âm đầu của chữ sau chuyển thành âm đục. 花(はな)+ 火(ひ)→ 花火(はなび); 本(ほん)+ 棚(たな)→ 本棚(ほんだな); chữ 日 thứ hai trong 日曜日(にちようび).
  • Âm ngắt (促音・そくおん): âm cuối ク, ツ, チ của chữ trước biến thành っ. 学(ガク)+ 校(コウ)→ 学校(がっこう); 一(イチ)+ 回(カイ)→ 一回(いっかい).
  • Chuyển sang âm "p": 一(イチ)+ 本(ホン)→ 一本(いっぽん).

Một chữ có nhiều âm On

Chữ Hán sang Nhật nhiều đợt, mỗi đợt mang theo cách đọc của vùng và thời kỳ khác nhau ở Trung Quốc. Vì vậy có chữ có hai, ba âm On. Ba lớp chính là Go-on (呉音), Kan-on (漢音) và Tō-on (唐音):

ChữGo-onKan-onTō-on
行ギョウ: 行列(ぎょうれつ)コウ: 銀行(ぎんこう)アン: 行灯(あんどん)đèn lồng giấy
人ニン: 三人(さんにん)ジン: 日本人(にほんじん)-
生ショウ: 一生(いっしょう)セイ: 学生(がくせい)-
京キョウ: 東京(とうきょう)ケイ: 京浜(けいひん)vùng Tokyo – Yokohama-

Bạn không cần nhớ tên các lớp âm này. Chỉ cần biết một chữ có thể có nhiều âm On, và học từng âm qua từ ví dụ cụ thể.

Mẹo dùng âm Hán Việt để đoán âm On

Đây là lợi thế lớn của người Việt. Âm Hán Việt và âm On cùng bắt nguồn từ tiếng Hán trung đại, nên phần cuối âm tiết thường tương ứng theo quy luật. Bảng dưới là các quy luật hay gặp, không phải tuyệt đối.

Âm cuối Hán ViệtÂm On thường gặpVí dụ
-c, -chkết thúc bằng ク hoặc キ学 học ガク, 国 quốc コク, 力 lực リョク, 石 thạch セキ, 駅 dịch エキ
-tkết thúc bằng ツ hoặc チ一 nhất イチ, 日 nhật ニチ, 月 nguyệt ゲツ, 発 phát ハツ, 説 thuyết セツ
-m, -nkết thúc bằng ン三 tam サン, 心 tâm シン, 安 an アン, 新 tân シン, 電 điện デン
-ng, -nhtrường âm ウ hoặc イ東 đông トウ, 公 công コウ, 京 kinh キョウ, 生 sinh セイ, 名 danh メイ
-pthường là trường âm ウ法 pháp ホウ, 答 đáp トウ, 集 tập シュウ, 十 thập ジュウ (ngoại lệ: 立 lập リツ, 雑 tạp ザツ)

Áp dụng vào từ ghép, nhiều từ nghe gần như "đọc Hán Việt theo giọng Nhật": 注意(ちゅうい)chú ý, 準備(じゅんび)chuẩn bị, 簡単(かんたん)giản đơn, 結婚(けっこん)kết hôn, 経済(けいざい)kinh tế, 電話(でんわ)điện thoại.

Một mẹo khác là nhìn bộ phận chỉ âm. Nhiều chữ có chung một thành phần thì có âm On giống nhau: 青 セイ → 清 セイ (thanh khiết), 晴 セイ (trời quang), 精 セイ (tinh), 静 セイ (tĩnh). Có ngoại lệ như 情 đọc ジョウ (tình), nên hãy coi đây là gợi ý để đoán rồi kiểm tra lại.

Cách học âm On và âm Kun hiệu quả

  1. Học theo từ, không học âm rời. Thay vì chép "生: セイ、ショウ、い.きる、う.まれる、なま", hãy học 学生, 一生, 生きる, 生まれる, 生卵 (なまたまご, trứng sống). Mỗi âm gắn với một từ bạn thật sự dùng.
  2. Ưu tiên âm hay dùng. Với mỗi chữ mới, học trước một âm On và một âm Kun phổ biến nhất. Các âm hiếm để sau, khi gặp trong từ cụ thể thì học.
  3. Dùng âm Hán Việt cho âm On. Đọc to âm Hán Việt rồi đối chiếu với âm On theo bảng ở trên. Lâu dần bạn sẽ đoán được cách đọc của từ ghép mới.
  4. Nhìn okurigana để nhận âm Kun. Thấy chữ Hán có đuôi hiragana phía sau là gần như chắc chắn đọc Kun.
  5. Nghe từ trong câu thật. Đọc sách thì dễ quên, nghe một từ lặp lại nhiều lần trong hội thoại thì nhớ lâu hơn. Phụ đề có furigana giúp bạn thấy ngay chữ Hán đó đang được đọc thế nào trong ngữ cảnh.
  6. Ôn cách quãng. Lưu từ vào flashcard và ôn lại sau 1 ngày, 3 ngày, 1 tuần thay vì học dồn một lần.

Bài tập âm On và âm Kun có đáp án

Bài 1: Đọc chữ 生 trong mỗi từ

  1. 学生
  2. 一生
  3. 生きる
  4. 生まれる
  5. 生卵

Bài 2: Mỗi từ đọc thế nào, thuộc kiểu nào (On + On, Kun + Kun, On + Kun, Kun + On, đọc cả cụm)

  1. 電車
  2. 山道
  3. 本屋
  4. 手帳
  5. 今日 (nghĩa "hôm nay")
  6. 火山

Bài 3: Dựa vào âm Hán Việt, đoán cách đọc

  1. 安心 (an tâm)
  2. 決定 (quyết định)
  3. 東京 (Đông Kinh)
  4. 発見 (phát kiến)

Đáp án

Bài 1: 1. がくせい (On セイ); 2. いっしょう (On ショウ); 3. いきる (Kun); 4. うまれる (Kun); 5. なまたまご (Kun なま).

Bài 2: 1. でんしゃ, On + On; 2. やまみち, Kun + Kun; 3. ほんや, On + Kun; 4. てちょう, Kun + On; 5. きょう, đọc cả cụm; 6. かざん, On + On (山 サン biến thành ザン).

Bài 3: 1. あんしん (an → アン, tâm → シン); 2. けってい (quyết → ケツ, ghép lại thành けっ; định → テイ); 3. とうきょう (đông → トウ, kinh → キョウ); 4. はっけん (phát → ハツ thành はっ; kiến → ケン).

Giới thiệu Corodomo: nghe Kanji trong ngữ cảnh thật

Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, có tiếng Nhật cùng 5 ngôn ngữ khác, dùng được trên web và app iOS, Android. Kho hơn 5.000 video chọn lọc giúp bạn gặp lại cùng một chữ Kanji trong nhiều từ, nhiều câu khác nhau, đúng cách để phân biệt âm On và âm Kun.

  • Phụ đề song ngữ có furigana: mỗi câu được chia chuẩn, chữ Hán có cách đọc ngay phía trên, nên bạn biết chữ đó đang đọc On hay Kun trong câu.
  • Bấm vào từ để tra nghĩa: lưu từ thành flashcard và ôn cách quãng trong sổ từ vựng.
  • Dictation (nghe chép từng câu): buộc bạn nhớ cả cách đọc lẫn mặt chữ.
  • Shadowing có AI chấm phát âm đến từng từ: với tiếng Nhật có chấm cả pitch accent, giúp bạn nói đúng từ mới học.
  • Đề thi thử JLPT N5–N1 theo từng năm: kiểm tra phần đọc Kanji trong đề thật.

Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày, được tra từ, dịch và hỏi CoroAI trong hạn mức AI, và thêm 1 video của riêng bạn. Các gói Plus, Pro mở thêm tính năng, xem ở trang bảng giá.

Cách bắt đầu: vào trang học tiếng Nhật, chọn một video ở kho video tiếng Nhật hợp trình độ, bật furigana và để ý các chữ Kanji vừa học trong bài này.

Câu hỏi thường gặp

Âm On và âm Kun khác nhau thế nào?

Âm On là cách đọc mượn từ tiếng Hán, gần với âm Hán Việt, hay dùng trong từ ghép nhiều chữ Hán. Âm Kun là từ thuần Nhật được gán vào chữ Hán, hay dùng khi chữ đứng một mình hoặc có okurigana.

Nên học âm On hay âm Kun trước?

Học cả hai cùng lúc nhưng qua từ vựng: mỗi chữ mới học một từ đọc On và một từ đọc Kun phổ biến nhất. Đừng học danh sách âm rời mà không có từ đi kèm.

Làm sao biết một từ đọc âm On hay âm Kun?

Có okurigana hoặc chữ đứng một mình thì thường đọc Kun. Từ ghép hai chữ Hán trở lên thì thường đọc On. Các ngoại lệ như 本屋, 手帳, 今日 cần học thuộc theo từ.

Âm Hán Việt là gì và có giúp học âm On không?

Âm Hán Việt là cách người Việt đọc chữ Hán, ví dụ 学 là "học", 電話 là "điện thoại". Vì cùng nguồn gốc, âm Hán Việt giúp đoán âm On khá tốt, nhất là phần âm cuối (-c → ク/キ, -t → ツ/チ, -n/-m → ン). Âm Kun thì không đoán được bằng Hán Việt.

Có cần học hết mọi cách đọc của một chữ không?

Không. Nhiều chữ có âm chỉ xuất hiện trong vài từ hiếm. Học âm phổ biến trước, các âm còn lại học khi gặp trong từ cụ thể.

Kết luận

Âm On là âm mượn từ tiếng Hán, hay gặp trong từ ghép. Âm Kun là từ thuần Nhật, hay gặp khi chữ đứng một mình hoặc có okurigana. Hai quy tắc này cùng mẹo dùng âm Hán Việt giúp bạn đoán đúng phần lớn từ mới. Phần còn lại là các ngoại lệ như 重箱読み, 湯桶読み, 熟字訓, và cách nhớ chúng tốt nhất là gặp đi gặp lại trong câu thật.

Hãy làm lại ba bài tập ở trên sau vài ngày. Nếu đọc đúng mà không cần nhìn đáp án, bạn đã nắm được nền tảng để học Kanji theo từ vựng.

Bài liên quan: