
Viết chữ Hán xiêu vẹo thường không phải do tay vụng. Phần lớn là do không có khung để căn: không biết nét ngang dài bao nhiêu, bộ bên trái chiếm bao nhiêu phần ô, chữ nằm lệch lên hay lệch xuống.
Giấy ô ly giải quyết đúng chỗ đó. Các đường kẻ phụ cho bạn điểm tựa để đặt từng nét, nhờ vậy chữ cân hơn ngay từ những trang đầu.
Bài này hướng dẫn chọn loại ô ly, cách viết tiếng Trung trên vở ô ly Việt Nam, 8 nét cơ bản, quy tắc bút thuận, cách căn chữ theo từng kiểu cấu trúc và một lịch luyện ngắn mỗi ngày. Cuối bài có bài tập nhỏ kèm đáp án.
Vở tập viết chữ Hán của Trung Quốc thường dùng một trong bốn kiểu ô dưới đây. Tên gọi giúp bạn tìm đúng loại khi mua vở hoặc in mẫu.
| Loại ô | Hình dạng | Hợp với ai |
|---|---|---|
| 田字格 (tiánzìgé), ô chữ Điền | Ô vuông có một đường ngang và một đường dọc ở giữa, chia thành 4 ô nhỏ, giống chữ 田 | Người mới bắt đầu. Dễ thấy tâm ô và bốn góc |
| 米字格 (mǐzìgé), ô chữ Mễ | Như ô chữ Điền, thêm hai đường chéo, giống chữ 米 | Khi đã quen ô chữ Điền và muốn căn chuẩn các nét xiên như phẩy, mác |
| 九宫格 (jiǔgōnggé), ô Cửu cung | Ô vuông chia thành lưới 3 × 3 | Luyện tỉ lệ giữa các bộ phận, hay dùng khi chép theo sách mẫu chữ |
| 方格 (fānggé), ô trơn | Ô vuông không có đường phụ | Khi đã tự căn được chữ, hoặc để tập viết đoạn văn |
Lộ trình gọn nhất: bắt đầu bằng 田字格, chuyển sang 米字格 khi các nét xiên còn lệch, cuối cùng viết trên ô trơn để kiểm tra xem mình đã tự căn được chưa.
Không có vở chữ Hán chuyên dụng vẫn luyện được. Vở ô ly học sinh Việt Nam có ô lớn kẻ đậm, bên trong chia thành các dòng ly nhỏ. Cách dùng:
Nếu muốn có đường chéo như 米字格, có thể kẻ mờ bằng bút chì vài hàng đầu, sau đó bỏ dần.
Mọi chữ Hán đều ghép từ một số nét cơ bản. Sách tiếng Việt thường dạy 8 nét dưới đây. Các nét phức như ngang gập móc chỉ là sự nối tiếp của những nét này.
| Nét | Tên Hán | Hướng viết | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Ngang | 横 (héng) | Từ trái sang phải, hơi nhích lên ở cuối | 一 (yī): một |
| Sổ | 竖 (shù) | Từ trên thẳng xuống | 十 (shí): mười, nét thứ hai |
| Chấm | 点 (diǎn) | Một nét ngắn chéo xuống | 六 (liù): sáu, nét đầu tiên |
| Hất | 提 (tí) | Từ dưới trái hất lên phải | 江 (jiāng): sông, nét thứ ba của bộ 氵 |
| Phẩy | 撇 (piě) | Từ trên phải kéo xuống trái | 人 (rén): người, nét đầu tiên |
| Mác | 捺 (nà) | Từ trên trái kéo xuống phải, đậm dần rồi thu nét | 人 (rén): người, nét thứ hai |
| Gập | 折 (zhé) | Đổi hướng giữa chừng, ví dụ ngang rồi gập xuống | 口 (kǒu): miệng, nét thứ hai |
| Móc | 钩 (gōu) | Cuối nét hất ngược lên | 子 (zǐ): con, nét thứ hai |
Luyện nét trước khi luyện chữ: mỗi nét viết một hàng ô ly. Nhìn ba điểm: chỗ đặt bút, độ dài, chỗ nhấc bút. Một hàng nét ngang đều nhau đáng giá hơn mười chữ viết vội.
Bút thuận (笔顺, bǐshùn) là thứ tự viết các nét. Viết đúng thứ tự giúp chữ cân, viết nhanh hơn và nhận ra chữ viết tay của người khác dễ hơn. Phần lớn chữ tuân theo 7 quy tắc sau.
| Quy tắc | Ví dụ | Cách viết |
|---|---|---|
| Ngang trước, sổ sau | 十 (shí): mười | Nét ngang, rồi nét sổ cắt qua |
| Phẩy trước, mác sau | 人 (rén): người; 八 (bā): tám | Nét kéo xuống trái trước, nét kéo xuống phải sau |
| Trên trước, dưới sau | 三 (sān): ba | Ba nét ngang từ trên xuống |
| Trái trước, phải sau | 你 (nǐ): bạn; 明 (míng): sáng | Viết xong bộ bên trái rồi mới sang bên phải |
| Ngoài trước, trong sau | 月 (yuè): trăng | Nét phẩy bên trái, nét ngang gập móc, rồi hai nét ngang bên trong |
| Vào nhà trước, đóng cửa sau | 日 (rì): mặt trời; 回 (huí): về | Viết khung hai bên và nóc, viết phần trong, nét ngang đáy viết cuối cùng |
| Giữa trước, hai bên sau | 小 (xiǎo): nhỏ; 水 (shuǐ): nước | Nét giữa trước, rồi bên trái, rồi bên phải |
Hai ngoại lệ hay gặp:
Khi gặp chữ mới, hãy tra thứ tự nét trong từ điển có hoạt ảnh nét chữ trước khi viết. Đừng tự đoán rồi viết sai hàng chục lần, vì thói quen sai rất khó sửa.
Đây là phần giấy ô ly giúp nhiều nhất. Trước khi viết, hãy nhìn chữ thuộc kiểu cấu trúc nào rồi chia ô tương ứng.
| Cấu trúc | Ví dụ | Cách chia ô chữ Điền |
|---|---|---|
| Chữ đơn (độc thể) | 人 (rén), 大 (dà): to | Đặt tâm chữ vào giao điểm chữ thập. Nét phẩy và mác toả rộng, gần chạm hai góc dưới |
| Trái – phải | 好 (hǎo): tốt; 你 (nǐ): bạn | Bộ bên trái hẹp, thường chưa tới nửa ô. 女 trong 好 hẹp và hơi cao, 子 rộng hơn |
| Trên – dưới | 字 (zì): chữ; 是 (shì): là | 宀 của 字 dẹt, nằm trên đường ngang giữa. Phần dưới chiếm nửa ô dưới và lấn lên một chút |
| Trái – giữa – phải | 谢 (xiè): cảm ơn | Ba phần đều hẹp. 讠 hẹp nhất, 身 ở giữa, 寸 bên phải |
| Trên – giữa – dưới | 意 (yì): ý | 立, 日, 心 xếp chồng. Mỗi phần dẹt lại để cả chữ không tràn ô |
| Bao nửa | 这 (zhè): này; 同 (tóng): cùng | Phần bị bao đặt lệch vào trong. 辶 kéo dài làm đế cho cả chữ |
| Bao toàn phần | 国 (guó): nước; 回 (huí): về | Khung không kéo kín cả ô. Chữ bao toàn phần trông to hơn chữ khác nên cần viết nhỏ lại |
Hai mẹo nhỏ: chữ có khung vuông như 口, 日 nên viết nhỏ và hẹp hơn chữ thường; chữ có nét mác dài như 大, 人 thì cho nét mác vươn ra để chữ có dáng.
Chép một chữ hàng trăm lần trong lúc nghĩ chuyện khác ít tác dụng. Mỗi lượt viết nên có mục tiêu. Một buổi gọn có thể như sau:
Nên học chữ theo từ bạn vừa gặp trong bài nghe hoặc bài đọc, thay vì chép danh sách chữ rời. Chữ gắn với một câu bạn đã nghe sẽ dễ nhớ cả âm lẫn nghĩa.
Nhiều người tìm vở hoặc file luyện viết hành thư. Trước khi luyện hành thư, cần phân biệt hai kiểu chữ:
Các nét nối trong hành thư đi theo đúng thứ tự bút thuận. Vì vậy, nên viết khải thư cho vững rồi mới chuyển sang hành thư. Khi đã sẵn sàng, tìm sách mẫu chữ (字帖, zìtiè) hành thư và tập theo mẫu, vẫn dùng ô 米字格 hoặc 九宫格 để căn tỉ lệ.
Đáp án: (1) 3 nét: sổ, ngang gập, ngang. (2) 6 nét; bộ 女 bên trái viết trước, 子 viết sau. (3) 7 nét; nét cuối là nét chấm ở góc trên bên phải. (4) Nét ngang đáy, đóng khung sau cùng. (5) Viết 文 trước, 辶 sau cùng. (6) 8 nét; nét ngang đáy đóng khung viết cuối.
Luyện viết giúp nhớ mặt chữ, nhưng chữ sẽ chắc hơn khi bạn gặp lại nó trong câu thật. Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, có tiếng Trung cùng 5 ngôn ngữ khác, dùng được trên web và app iOS/Android, với kho hơn 5.000 video chọn lọc.
Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày. Bạn được tra từ, dịch và hỏi CoroAI trong hạn mức AI, và thêm 1 video của riêng mình. Các gói Plus/Pro mở thêm tính năng, xem chi tiết ở trang bảng giá.
Cách bắt đầu: vào trang học tiếng Trung, hoặc mở thẳng kho video tiếng Trung. Chọn một video ngắn, lưu 3–5 chữ mới vào flashcard, rồi luyện viết chính những chữ đó trên giấy ô ly theo lịch ở trên.
Dùng 田字格 (ô chữ Điền). Đường chữ thập ở giữa đủ để căn tâm chữ và chia trái, phải, trên, dưới. Khi các nét xiên còn lệch thì chuyển sang 米字格.
Được. Ghép 2 × 2 ô lớn thành một ô chữ, dùng đường kẻ đậm ở giữa làm đường chữ thập. Khi chữ đã đều thì thu nhỏ còn 1 ô lớn mỗi chữ.
Với người mới, 5–10 chữ mỗi ngày là vừa, miễn là có bước viết lại từ trí nhớ vào hôm sau. Đều đặn mỗi ngày tốt hơn viết dồn một buổi.
Nếu mục tiêu chỉ là giao tiếp và đọc, bạn có thể viết tay ít hơn. Viết tay vẫn giúp nhận diện các chữ gần giống nhau và cần thiết nếu bạn thi trên giấy hoặc cần ghi chép bằng tay.
Khi bạn đã viết khải thư đúng bút thuận và cân chữ. Hành thư nối nét theo thứ tự bút thuận, nên nền khải thư chưa vững thì chữ hành thư sẽ rối.
Giấy ô ly không làm chữ đẹp thay bạn, nhưng nó cho bạn chỗ để căn và để so. Bắt đầu với 8 nét cơ bản, viết đúng bút thuận, nhìn cấu trúc chữ trước khi đặt bút, và viết lại từ trí nhớ vào hôm sau. Làm đều 15–20 phút mỗi ngày, sau vài tuần bạn sẽ thấy chữ cân và chắc hơn rõ rệt.
Bài liên quan: