Ngôn ngữ
Bảng chữ cái tiếng Nhật: Hiragana và Katakana đầy đủ kèm romaji
Bảng chữ cái tiếng Nhật gồm hai bộ chữ biểu âm là Hiragana và Katakana, mỗi bộ 46 chữ cơ bản, cộng thêm các âm đục, âm ghép, trường âm và âm ngắt. Bài này là bảng tra cứu đầy đủ kèm romaji, cách đọc và các lỗi người Việt hay gặp.
Bạn có thể đọc từ đầu đến cuối nếu mới bắt đầu, hoặc dùng mục lục để nhảy thẳng tới bảng cần tra. Mọi bảng đều dùng cách viết romaji Hepburn, kiểu phổ biến nhất trong sách và từ điển.
Học thuộc bảng chữ chỉ là bước đầu. Phần cuối bài có thứ tự học gợi ý và cách luyện đọc với âm thanh thật để chữ không bị quên sau vài tuần.
Luyện ngay với video thật trên Corodomo
Nghe từng câu · Shadowing · Chép chính tả · Từ vựng
Mở video 空港での出入国手続き (khoảng 2 phút): bật furigana, nghe từng câu rồi đọc to theo, đếm xem mỗi câu bạn đọc được bao nhiêu chữ kana mà không cần nhìn bảng.
- Tiếng Nhật có mấy bộ chữ
- Bảng Hiragana đầy đủ
- Bảng Katakana đầy đủ
- Trường âm, âm ngắt và âm ん
- Những chữ dễ nhầm
- Thứ tự học và cách ôn
- Giới thiệu Corodomo
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Tiếng Nhật có mấy bộ chữ
Tiếng Nhật viết bằng ba bộ chữ dùng cùng lúc trong một câu: Hiragana, Katakana và Kanji. Romaji (chữ La-tinh) chỉ là công cụ phiên âm cho người nước ngoài, người Nhật gần như không dùng romaji để viết câu.
| Bộ chữ | Số chữ cơ bản | Dùng để | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Hiragana ひらがな | 46 | Trợ từ, đuôi động từ và tính từ, từ thuần Nhật, phiên âm cho kanji (furigana) | は、です、たべる |
| Katakana カタカナ | 46 | Từ mượn nước ngoài, tên người và địa danh nước ngoài, từ tượng thanh, nhấn mạnh | コーヒー、ベトナム |
| Kanji 漢字（かんじ） | Danh sách Thường dụng Hán tự 常用漢字（じょうようかんじ）có 2.136 chữ | Gốc nghĩa của danh từ, động từ, tính từ | 人、日本、食べる |
| Romaji | Chữ cái La-tinh | Phiên âm, gõ bàn phím, biển báo cho khách nước ngoài | watashi, Tōkyō |
Một câu ngắn đã có đủ ba bộ chữ:
- 私（わたし）はベトナム人（じん）です。 Tôi là người Việt Nam.
- 私 và 人 là Kanji. ベトナム là Katakana vì là tên nước ngoài. は và です là Hiragana.
Vì vậy thứ tự hợp lý là Hiragana trước, Katakana sau, rồi mới tới Kanji. Không có Hiragana thì bạn không đọc được furigana, cũng không viết được đuôi động từ.
Bảng Hiragana đầy đủ
46 âm cơ bản (五十音（ごじゅうおん）)
Bảng xếp theo hàng phụ âm (dọc) và cột nguyên âm a, i, u, e, o (ngang). Ô trống là âm không còn dùng trong tiếng Nhật hiện đại.
| Hàng | a | i | u | e | o |
|---|---|---|---|---|---|
| (nguyên âm) | あ a | い i | う u | え e | お o |
| k | か ka | き ki | く ku | け ke | こ ko |
| s | さ sa | し shi | す su | せ se | そ so |
| t | た ta | ち chi | つ tsu | て te | と to |
| n | な na | に ni | ぬ nu | ね ne | の no |
| h | は ha | ひ hi | ふ fu | へ he | ほ ho |
| m | ま ma | み mi | む mu | め me | も mo |
| y | や ya | ゆ yu | よ yo | ||
| r | ら ra | り ri | る ru | れ re | ろ ro |
| w | わ wa | を o (gõ phím: wo) | |||
| (âm mũi) | ん n |
Cách đọc cho người Việt
| Âm | Gợi ý phát âm |
|---|---|
| あ い う え お | Gần với a, i, ư (môi không tròn như u tiếng Việt), ê, ô. Đọc ngắn, đều, không có thanh dấu. |
| し shi | Gần "xi" nhưng lưỡi hơi lùi về sau, không phải "si" uốn lưỡi. |
| ち chi | Gần "chi" tiếng Việt, nhưng khi bật âm có thêm chút hơi xát nhẹ. |
| つ tsu | Không có trong tiếng Việt. Đặt lưỡi như âm "t" rồi xì hơi thành "s" ngay trong một nhịp. |
| ふ fu | Thổi hơi nhẹ qua khe hai môi. Không cắn môi dưới như "ph". |
| ら り る れ ろ | Đầu lưỡi chạm nhẹ lợi trên một lần. Nghe nằm giữa r, l và đ. Không rung lưỡi. |
| を | Chỉ dùng làm trợ từ chỉ tân ngữ, đọc giống お. |
| ん | Âm mũi đứng một mình, tính là một nhịp riêng. Cách đọc thay đổi theo âm sau (xem mục trường âm, âm ngắt). |
Ba chữ đọc khác mặt chữ khi làm trợ từ, cần nhớ ngay từ đầu:
- は đọc là "wa" khi làm trợ từ chủ đề: わたしは (watashi wa), こんにちは (konnichiwa).
- へ đọc là "e" khi chỉ hướng: がっこうへ いきます (gakkō e ikimasu), tôi đi đến trường.
- を luôn đọc là "o": みずを のみます (mizu o nomimasu), tôi uống nước.
Âm đục và âm bán đục (濁音（だくおん）・半濁音（はんだくおん）)
Thêm hai chấm ゛ (dakuten) vào hàng k, s, t, h để được âm đục. Thêm vòng tròn nhỏ ゜ (handakuten) vào hàng h để được âm p.
| Hàng | a | i | u | e | o |
|---|---|---|---|---|---|
| g | が ga | ぎ gi | ぐ gu | げ ge | ご go |
| z | ざ za | じ ji | ず zu | ぜ ze | ぞ zo |
| d | だ da | ぢ ji | づ zu | で de | ど do |
| b | ば ba | び bi | ぶ bu | べ be | ぼ bo |
| p | ぱ pa | ぴ pi | ぷ pu | ぺ pe | ぽ po |
ぢ và づ đọc giống じ và ず. Chúng chỉ xuất hiện trong một số từ, ví dụ 鼻血（はなぢ） (chảy máu cam), 続（つづ）く (tiếp tục), 縮（ちぢ）む (co lại). Khi gõ bàn phím, ぢ là "di" và づ là "du".
Âm ghép (拗音（ようおん）)
Ghép chữ thuộc cột i (き, し, ち...) với や, ゆ, よ viết nhỏ. Hai chữ đọc thành một nhịp. Chữ nhỏ phải viết nhỏ hẳn: きや (ki-ya, hai nhịp) khác きゃ (kya, một nhịp).
| Gốc | ya | yu | yo |
|---|---|---|---|
| き | きゃ kya | きゅ kyu | きょ kyo |
| し | しゃ sha | しゅ shu | しょ sho |
| ち | ちゃ cha | ちゅ chu | ちょ cho |
| に | にゃ nya | にゅ nyu | にょ nyo |
| ひ | ひゃ hya | ひゅ hyu | ひょ hyo |
| み | みゃ mya | みゅ myu | みょ myo |
| り | りゃ rya | りゅ ryu | りょ ryo |
| ぎ | ぎゃ gya | ぎゅ gyu | ぎょ gyo |
| じ | じゃ ja | じゅ ju | じょ jo |
| び | びゃ bya | びゅ byu | びょ byo |
| ぴ | ぴゃ pya | ぴゅ pyu | ぴょ pyo |
Ví dụ: お茶（おちゃ） (trà), 旅行（りょこう） (du lịch), 病院（びょういん） (bệnh viện). Cặp 病院（びょういん） và 美容院（びよういん） (tiệm làm tóc) chỉ khác nhau ở chữ よ nhỏ hay lớn, nên đọc sai là đi nhầm chỗ.
Bảng Katakana đầy đủ
46 âm cơ bản
Katakana đọc giống hệt Hiragana, chỉ khác hình chữ. Nét Katakana thẳng và góc cạnh hơn.
| Hàng | a | i | u | e | o |
|---|---|---|---|---|---|
| (nguyên âm) | ア a | イ i | ウ u | エ e | オ o |
| k | カ ka | キ ki | ク ku | ケ ke | コ ko |
| s | サ sa | シ shi | ス su | セ se | ソ so |
| t | タ ta | チ chi | ツ tsu | テ te | ト to |
| n | ナ na | ニ ni | ヌ nu | ネ ne | ノ no |
| h | ハ ha | ヒ hi | フ fu | ヘ he | ホ ho |
| m | マ ma | ミ mi | ム mu | メ me | モ mo |
| y | ヤ ya | ユ yu | ヨ yo | ||
| r | ラ ra | リ ri | ル ru | レ re | ロ ro |
| w | ワ wa | ヲ o (gõ phím: wo) | |||
| (âm mũi) | ン n |
Âm đục, bán đục và âm ghép Katakana
| Hàng | a | i | u | e | o |
|---|---|---|---|---|---|
| g | ガ ga | ギ gi | グ gu | ゲ ge | ゴ go |
| z | ザ za | ジ ji | ズ zu | ゼ ze | ゾ zo |
| d | ダ da | ヂ ji | ヅ zu | デ de | ド do |
| b | バ ba | ビ bi | ブ bu | ベ be | ボ bo |
| p | パ pa | ピ pi | プ pu | ペ pe | ポ po |
| Gốc | ya | yu | yo |
|---|---|---|---|
| キ | キャ kya | キュ kyu | キョ kyo |
| シ | シャ sha | シュ shu | ショ sho |
| チ | チャ cha | チュ chu | チョ cho |
| ニ | ニャ nya | ニュ nyu | ニョ nyo |
| ヒ | ヒャ hya | ヒュ hyu | ヒョ hyo |
| ミ | ミャ mya | ミュ myu | ミョ myo |
| リ | リャ rya | リュ ryu | リョ ryo |
| ギ | ギャ gya | ギュ gyu | ギョ gyo |
| ジ | ジャ ja | ジュ ju | ジョ jo |
| ビ | ビャ bya | ビュ byu | ビョ byo |
| ピ | ピャ pya | ピュ pyu | ピョ pyo |
Âm mở rộng chỉ có trong Katakana
Để ghi âm của từ mượn, Katakana ghép thêm nguyên âm viết nhỏ ァ ィ ゥ ェ ォ. Các tổ hợp này không có trong bảng Hiragana chuẩn.
| Tổ hợp | Romaji | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| ファ フィ フェ フォ | fa fi fe fo | フォーク、カフェ | cái nĩa, quán cà phê |
| ティ ディ | ti di | パーティー、ディナー | bữa tiệc, bữa tối |
| トゥ ドゥ | tu du | タトゥー | hình xăm |
| ウィ ウェ ウォ | wi we wo | ウェブ、ウォーキング | web, đi bộ thể dục |
| シェ ジェ チェ | she je che | シェア、チェック | chia sẻ, kiểm tra |
| ヴァ ヴィ ヴ ヴェ ヴォ | va vi vu ve vo | ヴァイオリン (cũng viết バイオリン) | đàn violin |
Một mẹo đọc Katakana nhanh: đoán từ tiếng Anh gốc. テレビ là television (ti vi), コンビニ là convenience store (cửa hàng tiện lợi), スマホ là smartphone. Tuy vậy không phải từ nào cũng từ tiếng Anh: パン (bánh mì) đến từ tiếng Bồ Đào Nha, アルバイト (việc làm thêm) đến từ tiếng Đức.
Trường âm, âm ngắt và âm ん
Tiếng Nhật đếm theo nhịp (mora). Mỗi chữ kana thường là một nhịp, chữ nhỏ ゃ ゅ ょ thì không. Trường âm, âm ngắt っ và âm ん đều chiếm một nhịp riêng, nên đọc thiếu hoặc thừa là đổi nghĩa.
Trường âm (長音（ちょうおん）)
| Quy tắc trong Hiragana | Ví dụ | Romaji | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Cột a + あ | おかあさん | okāsan | mẹ |
| Cột i + い | おにいさん | onīsan | anh trai |
| Cột u + う | 空気（くうき） | kūki | không khí |
| Cột e + い (phổ biến) hoặc + え | 先生（せんせい）, おねえさん | sensei (đọc gần "sensē"), onēsan | giáo viên, chị gái |
| Cột o + う (phổ biến) hoặc + お | おとうさん, 大（おお）きい | otōsan, ōkii | bố, to lớn |
Trong Katakana, trường âm viết bằng dấu gạch ー: コーヒー (cà phê), ケーキ (bánh ngọt), スーパー (siêu thị), ノート (vở). Khi viết dọc, dấu ー cũng xoay thành gạch dọc.
Romaji ghi trường âm theo nhiều cách: Tōkyō (có gạch ngang trên đầu), Toukyou (gõ bàn phím) hoặc Tokyo (bỏ hẳn, thường gặp trên biển hiệu). Cách cuối làm mất thông tin độ dài, nên đừng học từ vựng qua romaji không dấu.
| Âm ngắn | Âm dài |
|---|---|
| おばさん (cô, dì) | おばあさん (bà) |
| おじさん (chú, bác) | おじいさん (ông) |
| 雪（ゆき） (tuyết) | 勇気（ゆうき） (dũng khí) |
| ここ (chỗ này) | 高校（こうこう） (trường cấp ba) |
Âm ngắt (促音（そくおん）) っ / ッ
Chữ つ viết nhỏ không đọc thành "tsu". Nó là một nhịp ngừng ngắn trước phụ âm sau, romaji ghi bằng cách nhân đôi phụ âm đó. Riêng っち ghi là "tch": まっちゃ (matcha).
| Không có っ | Có っ |
|---|---|
| 来（き）て (kite: hãy đến) | 切手（きって） (kitte: tem thư) |
| 坂（さか） (saka: con dốc) | 作家（さっか） (sakka: nhà văn) |
| 音（おと） (oto: âm thanh) | 夫（おっと） (otto: chồng) |
Katakana dùng ッ nhỏ: ベッド (giường), カップ (cái cốc), ネット (mạng internet).
Âm ん đổi cách đọc theo âm phía sau
| Âm phía sau | ん nghe như | Ví dụ |
|---|---|---|
| m, b, p | m | 散歩（さんぽ） (đi dạo), 新聞（しんぶん） (báo) |
| k, g | ng | 銀行（ぎんこう） (ngân hàng), りんご (táo) |
| t, d, n, r | n | 反対（はんたい） (phản đối), 便利（べんり） (tiện lợi) |
| Cuối từ | âm mũi nhẹ, gần "ng" khép | 本（ほん） (sách), 日本（にほん） (Nhật Bản) |
Khi ん đứng trước nguyên âm hoặc や ゆ よ, romaji thêm dấu nháy để tách: 禁煙（きんえん） (kin'en: cấm hút thuốc) khác 記念（きねん） (kinen: kỷ niệm).
Những chữ dễ nhầm
Phần lớn lỗi đọc chữ của người mới đến từ vài cặp chữ giống nhau. Hãy viết tay từng cặp cạnh nhau vài lần, nói to điểm khác biệt khi viết.
| Cặp chữ | Cách phân biệt |
|---|---|
| あ / お | あ có nét dọc cong cắt qua nét ngang. お có một chấm nhỏ bên phải. |
| ぬ / め | ぬ có vòng xoắn nhỏ ở cuối nét. め thì không. |
| ね / れ / わ | Cùng nét bên trái. ね kết thúc bằng vòng xoắn, れ kết thúc bằng nét hất ra ngoài, わ kết thúc bằng nét cong tròn. |
| る / ろ | る có vòng nhỏ ở cuối. ろ thì không. |
| さ / ち | Hình gần như đối xứng gương. Phần dưới của ち phình sang phải giống số 5, phần dưới của さ phình sang trái. |
| は / ほ | ほ có thêm một nét ngang ở trên cùng. |
| シ / ツ | シ có hai chấm xếp theo chiều dọc bên trái, nét cuối hất từ dưới lên. ツ có hai chấm xếp ngang ở trên, nét cuối kéo từ trên xuống. |
| ソ / ン | Cùng quy tắc với シ / ツ. ソ: nét chấm ở trên, nét dài kéo xuống. ン: nét dài hất lên. |
| ク / ケ / タ | ケ có nét ngang thẳng kéo sang phải và một nét phẩy rơi từ giữa nét ngang xuống. タ là ク thêm một nét chấm bên trong. |
| ウ / ワ / フ | ウ giống ワ nhưng có thêm chấm trên đầu. ワ có nét dọc ngắn bên trái. フ chỉ có một nét. |
| ロ / 口（くち） | ロ là Katakana "ro", nhỏ hơn. 口 là Kanji "miệng", to và vuông hơn. |
| カ / 力（ちから）, エ / 工（こう）, ニ / 二（に） | Hình gần như trùng nhau. Phân biệt bằng ngữ cảnh: chữ đứng trong từ mượn thường là Katakana. |
Ngược lại, có những cặp Hiragana và Katakana trông gần giống nhau, giúp bạn học nhanh hơn: か / カ, き / キ, へ / ヘ, も / モ, や / ヤ, り / リ.
Thứ tự học và cách ôn
Bảng dưới là lộ trình gợi ý cho người học khoảng 30–45 phút mỗi ngày. Đây là ước lượng, có người nhanh hơn nhiều. Điều quan trọng là học xong phần nào thì đọc từ thật có phần đó ngay.
| Giai đoạn | Việc cần làm | Tự kiểm tra |
|---|---|---|
| Tuần 1 | Hiragana 46 âm cơ bản, khoảng 7–10 chữ mỗi ngày theo hàng あ → わ. Viết tay theo đúng thứ tự nét. | Đọc được あさ, いぬ, さくら, ねこ, ひと trong 3 giây mỗi từ. |
| Tuần 2 | Âm đục, bán đục, âm ghép, trường âm, âm ngắt, âm ん. Ba trợ từ は, へ, を. | Đọc đúng がっこう, りょこう, おかあさん, きって, しんぶん. |
| Tuần 3 | Katakana 46 âm, rồi các âm mở rộng ファ, ティ, チェ... Đọc tên nước và đồ ăn quen thuộc. | Đọc được ベトナム, コーヒー, パーティー, チョコレート. |
| Tuần 4 | Đọc câu ngắn có furigana, chép chính tả từ âm thanh, bắt đầu học Kanji đơn giản. | Nghe một câu ngắn và viết lại bằng kana không sai chữ nhỏ, trường âm. |
Cách ôn để không quên
- Học chữ qua từ, không học chữ rời. Thay vì thuộc "ね = ne", hãy nhớ ねこ (con mèo).
- Viết tay trong tuần đầu. Viết giúp bạn thấy khác biệt của シ / ツ, ソ / ン mà nhìn lướt dễ bỏ qua.
- Bỏ romaji càng sớm càng tốt. Từ tuần thứ hai, đọc thẳng kana, chỉ xem romaji khi bí.
- Dùng flashcard có lặp lại ngắt quãng cho các chữ hay sai, ôn mỗi ngày vài phút.
- Nghe âm thanh thật. Trường âm và âm ngắt khó nhận ra bằng mắt, phải nghe và nhại lại mới nhớ độ dài.
Bài tự kiểm tra nhanh
Đọc to năm từ sau, rồi đối chiếu đáp án bên dưới:
- きょう
- ちょっと
- しゅくだい
- メニュー
- ジュース
Đáp án: kyō, 今日（きょう） (hôm nay); chotto (một chút); shukudai, 宿題（しゅくだい） (bài tập về nhà); menyū (thực đơn); jūsu (nước ép). Nếu bạn đọc きょう thành "ki-yo-u" thì cần ôn lại phần âm ghép.
Giới thiệu Corodomo: đọc kana qua phụ đề video có furigana
Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, hỗ trợ 6 ngôn ngữ: Nhật, Anh, Trung, Hàn, Đức và Thái. Bạn dùng được trên web và app iOS, Android, với kho hơn 5.000 video chọn lọc có phụ đề song ngữ chia câu chuẩn.
Với người vừa học xong bảng chữ cái, các tính năng sau giúp biến kana thành phản xạ đọc:
- Phụ đề tiếng Nhật có furigana, nên bạn đọc được cả câu có Kanji chỉ bằng Hiragana vừa học.
- Nghe từng câu và lặp lại câu, hữu ích để nghe rõ trường âm và âm ngắt.
- Chép chính tả (dictation): nghe rồi gõ lại bằng kana, lộ ngay lỗi chữ nhỏ ゃ ゅ ょ và っ.
- Shadowing có AI chấm phát âm đến từng từ, tiếng Nhật có cả pitch accent.
- Bấm vào từ để tra nghĩa, lưu thành flashcard ôn cách quãng tại trang từ vựng.
Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày. Tra từ, dịch và hỏi CoroAI được dùng miễn phí trong hạn mức AI. Bạn có thể xem chi tiết các gói ở trang bảng giá.
Để bắt đầu, vào trang học tiếng Nhật, chọn video trình độ N5 ngắn dưới 5 phút và bật furigana. Mỗi ngày đọc to theo 5–10 câu là đủ để kana trở nên quen mắt.
Bài liên quan:
- Chinh Phục Hiragana & Katakana Trong 7 Ngày! [Thử Thách]
- 20 cặp từ tiếng Nhật dễ nghe nhầm: trường âm, âm ngắt và âm mũi
- So Sánh App Học Hiragana & Katakana: Chọn App Nào Phù Hợp?
Câu hỏi thường gặp
Bảng chữ cái tiếng Nhật có bao nhiêu chữ?
Hiragana và Katakana mỗi bộ có 46 chữ cơ bản. Thêm dấu ゛ và ゜ được 25 âm đục và bán đục, ghép với ゃ ゅ ょ được 33 âm ghép. Kanji là bộ chữ riêng, danh sách Thường dụng Hán tự có 2.136 chữ.
Nên học Hiragana hay Katakana trước?
Học Hiragana trước. Hiragana xuất hiện trong hầu hết mọi câu (trợ từ, đuôi động từ, furigana), còn Katakana chủ yếu dùng cho từ mượn. Khi đã đọc chắc Hiragana, Katakana sẽ nhanh hơn vì cách đọc giống hệt.
Học bảng chữ cái tiếng Nhật mất bao lâu?
Với 30–45 phút mỗi ngày, nhiều người nhận mặt được cả hai bộ chữ trong khoảng 2–4 tuần. Đây là ước lượng. Đọc trôi chảy không ngập ngừng thường cần thêm vài tuần đọc câu thật.
Có cần học romaji không?
Chỉ cần biết romaji để gõ bàn phím và đọc phiên âm trong từ điển. Đừng dùng romaji thay kana khi học từ vựng, vì romaji không dấu thường làm mất trường âm và khiến bạn đọc sai độ dài.
Vì sao は trong こんにちは đọc là "wa"?
Vì は ở đó vốn là trợ từ chủ đề. Khi làm trợ từ, は đọc là "wa", へ đọc là "e" và を đọc là "o". Trong các từ thường như はな (hoa), は vẫn đọc là "ha".
Kết luận
- Tiếng Nhật có ba bộ chữ. Học Hiragana trước, Katakana sau, Kanji học dần cùng từ vựng.
- Ngoài 46 âm cơ bản, phải nắm chắc âm đục, âm ghép, trường âm, âm ngắt và âm ん vì chúng đổi nghĩa từ.
- Học chữ qua từ thật, viết tay các cặp dễ nhầm và nghe âm thanh thật để nhớ độ dài âm.
Học tiếp trên Corodomo: Học tiếng Nhật qua video · Ôn từ vựng bằng flashcard