Corodomo

Ngôn ngữ

Tiếng Việt
English
日本語
简体中文
한국어
Bahasa Indonesia
العربية
မြန်မာ
Español
Français
Deutsch
Русский
Italiano
Português

Bảng chữ cái pinyin đầy đủ: thanh mẫu, vận mẫu, thanh điệu

Coro LearnNov 17, 2026
Bảng chữ cái pinyin đầy đủ: thanh mẫu, vận mẫu, thanh điệu

Pinyin là cách ghi âm tiếng Trung bằng chữ cái Latin. Nhìn chữ Hán chưa đọc được thì nhìn pinyin. Gõ chữ Hán trên điện thoại cũng gõ bằng pinyin.

Người Việt có lợi thế vì đã quen chữ Latin và thanh điệu. Nhưng cũng chính vì quen mà dễ đọc sai: đọc "e" thành "e", đọc "ian" thành "ian", đọc "h" thành "h". Pinyin dùng chữ Latin theo quy ước riêng.

Bài này là bảng pinyin đầy đủ theo phương án chuẩn: 21 thanh mẫu, toàn bộ vận mẫu, 4 thanh điệu và thanh nhẹ, các quy tắc viết và biến điệu. Mỗi mục có ví dụ chữ Hán, pinyin và nghĩa. Cuối bài có bài tập kèm đáp án.

Pinyin là gì

Pinyin (拼音, pīnyīn), tên đầy đủ là Hán ngữ bính âm (汉语拼音, Hànyǔ Pīnyīn), là hệ thống phiên âm chính thức của tiếng Phổ thông Trung Quốc. Phương án này được thông qua năm 1958 và đến năm 1982 trở thành tiêu chuẩn quốc tế ISO 7098 để chuyển tự tiếng Trung sang chữ Latin.

Mỗi âm tiết pinyin gồm ba phần:

  • Thanh mẫu (声母, shēngmǔ): phụ âm đầu.
  • Vận mẫu (韵母, yùnmǔ): phần vần.
  • Thanh điệu (声调, shēngdiào): dấu thanh.

Ví dụ: 妈 (mā): mẹ = m + a + thanh 1. 好 (hǎo): tốt = h + ao + thanh 3. Một số âm tiết không có thanh mẫu, như 爱 (ài): yêu.

Bảng thanh mẫu: 21 phụ âm đầu

Bảng thanh mẫu chuẩn có 21 âm. Một số sách tính thêm y và w thành 23, nhưng y, w thực chất chỉ là cách viết khi âm tiết bắt đầu bằng i, u, ü (xem phần quy tắc viết).

Khi đọc riêng từng thanh mẫu, giáo viên thường thêm một nguyên âm cho dễ nghe: b, p, m, f đọc kèm o (bo, po, mo, fo); d, t, n, l, g, k, h đọc kèm e; j, q, x đọc kèm i; zh, ch, sh, r, z, c, s đọc kèm -i.

NhómThanh mẫuCách đọc gần đúngVí dụ
Âm môibNhư "p" không bật hơi, nghe gần "b" nhẹ八 (bā): tám
p"p" bật hơi mạnh怕 (pà): sợ
mNhư "m"妈 (mā): mẹ
fNhư "ph"饭 (fàn): cơm
Âm đầu lưỡidNhư "t" không bật hơi, nghe gần "đ" nhẹ大 (dà): to
tNhư "th", bật hơi他 (tā): anh ấy
nNhư "n"你 (nǐ): bạn
lNhư "l"来 (lái): đến
Âm cuống lưỡigNhư "c/k" không bật hơi高 (gāo): cao
k"c/k" bật hơi mạnh (không phải "kh" xát)口 (kǒu): miệng
hGần "kh" tiếng Việt hơn là "h"好 (hǎo): tốt
Âm mặt lưỡijGần "ch", mặt lưỡi áp vòm, không bật hơi家 (jiā): nhà
qNhư j nhưng bật hơi七 (qī): bảy
xGần "x", mặt lưỡi nâng sát vòm, môi dẹt谢 (xiè): cảm ơn
Âm uốn lưỡizhGần "tr", cong đầu lưỡi lên, không bật hơi中 (zhōng): giữa
chNhư zh nhưng bật hơi吃 (chī): ăn
shGần "s" uốn lưỡi是 (shì): là
rCong lưỡi như sh nhưng có tiếng, không rung lưỡi热 (rè): nóng
Âm đầu lưỡi phẳngzGần "ch" đầu lưỡi chạm sau răng, không bật hơi早 (zǎo): sớm
cNhư z nhưng bật hơi, gần "ts" bật hơi菜 (cài): món ăn, rau
sNhư "x" tiếng Việt, lưỡi thẳng三 (sān): ba

Cách đọc "gần đúng" chỉ để định hướng. Hãy nghe người bản xứ đọc và bắt chước. Đừng đọc theo chữ cái tiếng Việt.

Sáu cặp bật hơi và không bật hơi

Tiếng Trung phân biệt nghĩa bằng việc có bật hơi hay không. Đặt mu bàn tay trước miệng: âm bật hơi có luồng hơi rõ, âm không bật hơi gần như không có.

Không bật hơiBật hơi
爸 (bà): bố怕 (pà): sợ
弟 (dì): em trai替 (tì): thay
哥 (gē): anh trai科 (kē): khoa
鸡 (jī): gà七 (qī): bảy
知 (zhī): biết吃 (chī): ăn
早 (zǎo): sớm草 (cǎo): cỏ

Ba nhóm dễ nhầm: z c s, zh ch sh, j q x

  • z, c, s: đầu lưỡi thẳng, chạm sau răng cửa. 四 (sì): bốn.
  • zh, ch, sh, r: đầu lưỡi cong lên phía vòm cứng. 是 (shì): là; 十 (shí): mười.
  • j, q, x: đầu lưỡi hạ xuống sau răng dưới, mặt lưỡi nâng lên. 戏 (xì): kịch. Nhóm này chỉ đi với i và ü.

Câu luyện quen thuộc: 四是四,十是十 (sì shì sì, shí shì shí): bốn là bốn, mười là mười.

Bảng vận mẫu đầy đủ

Cách đếm phổ biến là 35 vận mẫu chia làm ba nhóm, cộng thêm vận mẫu er. Nếu tính cả ê và hai biến thể của -i thì thành 39. Cột "Đọc gần giống" so với vần tiếng Việt.

6 vận mẫu đơn

Vận mẫuĐọc gần giốngVí dụ
aa八 (bā): tám
oô, môi tròn (sau b, p, m, f nghe hơi như "uô")波 (bō): sóng
eGiữa "ơ" và "ưa", miệng không tròn饿 (è): đói; 喝 (hē): uống
ii一 (yī): một; 你 (nǐ): bạn
uu五 (wǔ): năm; 不 (bù): không
üMôi tròn như "u" nhưng lưỡi đặt như "i"; tiếng Việt không có âm này女 (nǚ): nữ; 去 (qù): đi; 鱼 (yú): cá

13 vận mẫu kép

Vận mẫuĐọc gần giốngVí dụ
aiai爱 (ài): yêu
eiây飞 (fēi): bay
aoao好 (hǎo): tốt
ouâu口 (kǒu): miệng
iai-a家 (jiā): nhà
ieiê谢 (xiè): cảm ơn
uaoa花 (huā): hoa
uouô多 (duō): nhiều; 我 (wǒ): tôi
üeuê (môi tròn ở đầu)学 (xué): học; 月 (yuè): tháng
iaoi-ao đọc liền小 (xiǎo): nhỏ
iou (viết iu)iêu六 (liù): sáu; 有 (yǒu): có
uaioai快 (kuài): nhanh
uei (viết ui)uây对 (duì): đúng; 贵 (guì): đắt

16 vận mẫu mũi

Vận mẫuĐọc gần giốngVí dụ
anan看 (kàn): xem
ianiên (không đọc "ian")天 (tiān): trời; 钱 (qián): tiền
uanoan晚 (wǎn): muộn
üanuyên远 (yuǎn): xa; 选 (xuǎn): chọn
enân很 (hěn): rất
inin您 (nín): ngài
uen (viết un)uân问 (wèn): hỏi; 春 (chūn): xuân
ünuyn云 (yún): mây
angang忙 (máng): bận
iangi-ang两 (liǎng): hai
uangoang黄 (huáng): vàng
engâng冷 (lěng): lạnh
inginh听 (tīng): nghe
uenguâng (chỉ có dạng weng)翁 (wēng): ông lão
ongung东 (dōng): đông
iongi-ung用 (yòng): dùng

Vận mẫu đặc biệt

  • er: đọc "ơ" rồi cong lưỡi. 二 (èr): hai; 儿 (ér): con.
  • -i sau z, c, s, zh, ch, sh, r: không đọc "i" mà là âm kéo dài theo vị trí lưỡi của thanh mẫu, nghe gần "ư". 字 (zì): chữ; 是 (shì): là.
  • ê: chỉ xuất hiện trong vài thán từ, người mới học có thể bỏ qua.

Bảng vận mẫu theo bốn hàng

Có thể xếp vận mẫu theo âm đầu vần: không có i/u/ü (khai khẩu), bắt đầu bằng i (tề xỉ), bằng u (hợp khẩu), bằng ü (toát khẩu). Nhìn theo hàng ngang sẽ thấy các vần đi thành bộ.

Khai khẩuTề xỉ (i-)Hợp khẩu (u-)Toát khẩu (ü-)
-iiuü
aiaua
ouo
eieüe
aiuai
eiuei
aoiao
ouiou
anianuanüan
eninuenün
angianguang
engingueng
ongiong

Quy tắc viết pinyin cần nhớ

Nhiều người đọc sai vì không biết pinyin có quy tắc rút gọn. Các quy tắc dưới đây giải thích vì sao bảng vần và cách viết thực tế khác nhau.

Khi không có thanh mẫu: thêm y, w

Vần gốcViết thànhVí dụ
i, in, ingyi, yin, ying一 (yī): một; 音 (yīn): âm; 英 (yīng): Anh
ia, ie, iao, iou, ian, iang, iongya, ye, yao, you, yan, yang, yong也 (yě): cũng; 要 (yào): muốn
uwu五 (wǔ): năm
ua, uo, uai, uei, uan, uen, uang, uengwa, wo, wai, wei, wan, wen, wang, weng外 (wài): ngoài; 为 (wèi): vì
ü, üe, üan, ünyu, yue, yuan, yun雨 (yǔ): mưa; 元 (yuán): đồng (tiền)

Rút gọn iou, uei, uen

Khi có thanh mẫu đứng trước, iou viết thành iu, uei viết thành ui, uen viết thành un: 牛 (niú): bò; 回 (huí): về; 论 (lùn): bàn luận. Khi đọc vẫn có âm giữa: niú đọc gần "niêu", huí đọc gần "huây".

Khi nào ü mất hai chấm

  • Sau j, q, x và khi viết với y, ü bỏ hai chấm nhưng vẫn đọc là ü: 去 (qù), 学 (xué), 鱼 (yú). Vì j, q, x không bao giờ đi với u thật, nên không bị nhầm.
  • Sau n và l, ü giữ hai chấm vì có cả u lẫn ü: 女 (nǚ): nữ khác 怒 (nù): giận; 绿 (lǜ): xanh lá khác 路 (lù): đường.

Đặt dấu thanh ở đâu

  1. Có a thì đặt trên a: hǎo, kuài, tiān.
  2. Không có a thì đặt trên o hoặc e: duō, xiè, hěn, kǒu.
  3. Gặp iu và ui thì đặt trên chữ đứng sau: liù, guì, duì.
  4. Dấu trên i thì bỏ chấm của i: nǐ, yī.

Dấu cách âm (')

Khi âm tiết sau bắt đầu bằng a, o, e mà ranh giới dễ nhầm, viết dấu ' để tách: 西安 (Xī'ān): Tây An là hai âm tiết, khác 先 (xiān): trước là một âm tiết. Tương tự 方案 (fāng'àn): phương án.

16 âm tiết đọc nguyên khối

Sách dạy pinyin thường cho học thuộc 16 âm tiết đọc nguyên khối, không ghép từ thanh mẫu và vận mẫu: zhi, chi, shi, ri, zi, ci, si, yi, wu, yu, ye, yue, yuan, yin, yun, ying.

Bốn thanh điệu và thanh nhẹ

Các con số trong cột "Độ cao" chia giọng thành 5 mức, 1 là thấp nhất, 5 là cao nhất.

ThanhDấuĐộ caoCách đọcVí dụ
Thanh 1ā55Cao và ngang, cao hơn thanh ngang tiếng Việt妈 (mā): mẹ
Thanh 2á35Đi lên từ giữa lên cao, gần dấu sắc, như giọng hỏi lại "hả?"麻 (má): tê; cây gai
Thanh 3ǎ214Xuống thấp rồi lên, gần dấu hỏi. Trong câu thường chỉ đọc phần thấp马 (mǎ): ngựa
Thanh 4à51Rơi mạnh từ cao xuống thấp, dứt khoát. Không giống dấu huyền (huyền thấp và đi ngang)骂 (mà): mắng
Thanh nhẹmaTùy thanh trướcNgắn và nhẹ, không đánh dấu吗 (ma): trợ từ nghi vấn

Câu ví dụ: 妈妈骂马吗?(Māma mà mǎ ma?): Mẹ mắng con ngựa à? Đọc chậm câu này là cách tốt để nghe rõ cả bốn thanh và thanh nhẹ.

Quy tắc biến điệu

Sách và từ điển thường ghi thanh gốc. Khi nói, một số thanh đổi theo âm tiết đứng sau. Có bốn quy tắc cần nhớ.

Hai thanh 3 đứng liền

Thanh 3 đứng trước thanh 3 thì đọc thành thanh 2: 你好 (nǐ hǎo) đọc là ní hǎo; 很好 (hěn hǎo) đọc là hén hǎo; 水果 (shuǐguǒ): trái cây đọc là shuíguǒ; 可以 (kěyǐ): có thể đọc là kéyǐ.

Biến điệu của 不 (bù)

不 đứng trước thanh 4 thì đọc thanh 2: 不是 (bú shì): không phải; 不去 (bú qù): không đi; 不要 (bú yào): đừng. Trước thanh 1, 2, 3 vẫn đọc bù: 不好 (bù hǎo): không tốt; 不来 (bù lái): không đến.

Biến điệu của 一 (yī)

  • Trước thanh 4 đọc yí: 一样 (yíyàng): giống nhau; 一个 (yí gè): một cái.
  • Trước thanh 1, 2, 3 đọc yì: 一天 (yì tiān): một ngày; 一年 (yì nián): một năm; 一起 (yìqǐ): cùng nhau.
  • Đứng một mình, khi đếm số hoặc chỉ thứ tự thì giữ yī: 第一 (dì yī): thứ nhất; 十一 (shíyī): mười một; 一月 (yīyuè): tháng Một.

Thanh nhẹ

Âm tiết sau trong nhiều từ đọc nhẹ và ngắn: 妈妈 (māma): mẹ; 爸爸 (bàba): bố; 谢谢 (xièxie): cảm ơn; 东西 (dōngxi): đồ vật. Trợ từ như 的 (de), 了 (le), 吗 (ma) cũng đọc thanh nhẹ.

Lỗi phát âm pinyin người Việt hay mắc

  • Đọc e như "e" tiếng Việt. 喝 (hē) gần "hưa/hơ", không phải "he". Riêng trong ie, üe, ei, chữ e mới gần "ê".
  • Đọc ian thành "ian". 天 (tiān) đọc gần "thiên", 钱 (qián) gần "chiến" bật hơi.
  • Đọc ju, qu, xu, yu bằng âm u. Đây là ü: 去 (qù) môi tròn nhưng lưỡi ở vị trí "i".
  • Đọc h như "h" tiếng Việt. 好 (hǎo) có tiếng xát ở cuống lưỡi, gần "khảo" hơn "hảo".
  • Rung lưỡi ở r. 热 (rè) là âm uốn lưỡi có tiếng, không rung đầu lưỡi.
  • Lẫn -n và -ng. 饭 (fàn): cơm khác 放 (fàng): đặt; 心 (xīn): tim khác 星 (xīng): sao.
  • Kéo thanh 3 đủ cả 214 trong câu nói nhanh. Trong câu, thanh 3 thường chỉ đọc thấp. Chỉ đọc đủ khi đứng cuối câu hoặc nhấn mạnh.

Bài tập pinyin (có đáp án)

Bài 1: Viết đúng chính tả pinyin

  1. Vần iou, thanh 3, không có thanh mẫu (有: có)
  2. Vần uen, thanh 4, không có thanh mẫu (问: hỏi)
  3. j + üe, thanh 2 (觉 trong 觉得: cảm thấy)
  4. l + ü, thanh 4 (绿: xanh lá)
  5. n + iou, thanh 2 (牛: bò)

Bài 2: Đặt dấu thanh đúng chỗ

liu4, gui4, hao3, xue2, zhou1

Bài 3: Khi nói thực tế đọc thế nào?

不对 (bù duì), 一起 (yī qǐ), 一样 (yī yàng), 老虎 (lǎohǔ: con hổ), 不忙 (bù máng)

Đáp án. Bài 1: yǒu, wèn, jué, lǜ, niú. Bài 2: liù, guì, hǎo, xué, zhōu. Bài 3: bú duì, yìqǐ, yíyàng, láohǔ, bù máng (không đổi vì 忙 là thanh 2).

Lộ trình học pinyin cho người mới bắt đầu

  1. Thanh điệu trước. Luyện mā má mǎ mà ma cho đến khi nghe và đọc phân biệt được. Thanh điệu sai thì vần đúng cũng thành từ khác.
  2. Vận mẫu đơn và thanh mẫu, chú ý sáu cặp bật hơi và ba nhóm z c s / zh ch sh / j q x.
  3. Vận mẫu kép và mũi, học theo bốn hàng của bảng để thấy quy luật.
  4. Quy tắc viết và biến điệu: y/w, ü, iu/ui/un, vị trí dấu, 不 và 一.
  5. Nghe câu thật có pinyin. Bảng chữ chỉ là bước đầu. Tai quen dần khi bạn nghe nhiều câu thật có pinyin bên dưới và nói theo.

Mẹo gõ: trên hầu hết bộ gõ pinyin, chữ ü gõ bằng phím v. Ví dụ gõ "nv" ra 女, "lv" ra 绿.

Giới thiệu Corodomo: luyện pinyin qua video có phụ đề

Học thuộc bảng pinyin chỉ mất vài buổi, nhưng nghe ra và nói đúng thanh cần luyện với câu thật. Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, có tiếng Trung cùng 5 ngôn ngữ khác, trên web và app iOS/Android, với kho hơn 5.000 video chọn lọc.

  • Phụ đề song ngữ có pinyin: câu được chia chuẩn, pinyin hiện kèm chữ Hán để bạn đối chiếu thanh điệu khi nghe.
  • Nghe từng câu, lặp câu, chỉnh tốc độ: nghe chậm một câu nhiều lần để bắt các cặp như zh/z, -n/-ng.
  • Shadowing có AI chấm phát âm đến từng từ: đọc theo câu mẫu và xem từ nào còn sai.
  • Dictation: nghe và chép lại từng câu để kiểm tra tai.
  • Bấm vào từ để tra nghĩa, lưu thành flashcard và ôn cách quãng trong sổ từ vựng.

Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày. Bạn được tra từ, dịch và hỏi CoroAI trong hạn mức AI, và thêm 1 video của riêng mình. Các gói Plus/Pro mở thêm tính năng, xem ở trang bảng giá.

Cách bắt đầu: vào trang học tiếng Trung hoặc trang Shadowing. Chọn một video ngắn, bật phụ đề pinyin, nghe từng câu ở tốc độ chậm rồi shadowing lại để kiểm tra thanh điệu.

Câu hỏi thường gặp

Tiếng Trung có bao nhiêu thanh mẫu và vận mẫu?

Bảng chuẩn có 21 thanh mẫu. Vận mẫu thường được đếm là 35, cộng vận mẫu er. Sách tiểu học ở Trung Quốc thường dạy gọn hơn: 23 thanh mẫu (tính cả y, w), 24 vận mẫu và 16 âm tiết đọc nguyên khối. Hai cách đếm khác nhau nhưng cùng mô tả một hệ thống.

Học pinyin mất bao lâu?

Thuộc bảng và quy tắc thường chỉ mất một đến hai tuần nếu học đều. Nghe chuẩn và nói đúng thanh thì cần luyện liên tục với câu thật trong nhiều tháng.

Có nên học pinyin trước rồi mới học chữ Hán?

Nên học pinyin trước vài tuần để đọc được âm, sau đó học chữ Hán song song. Đừng chỉ học bằng pinyin quá lâu, vì về sau rất khó bỏ chỗ dựa này khi đọc.

Vì sao "ju" lại đọc là "jü"?

Vì j, q, x không bao giờ đi với u thật, nên ü sau các âm này được viết bỏ hai chấm cho gọn. Chỉ sau n và l mới phải giữ hai chấm để phân biệt, như nǚ và nù.

Pinyin có giống chữ quốc ngữ tiếng Việt không?

Cùng dùng chữ Latin nhưng giá trị âm khác nhau: e, h, x, q, z, c, ian… đều đọc khác tiếng Việt. Hãy học pinyin như một bộ quy ước mới.

Kết luận

Bảng pinyin gồm 21 thanh mẫu, 35 vận mẫu cộng er, 4 thanh điệu và thanh nhẹ, cùng một ít quy tắc viết và biến điệu. Học theo nhóm và theo bốn hàng của bảng vần sẽ thấy quy luật, không phải nhớ rời từng âm. Sau đó, hãy chuyển ngay sang nghe câu thật có pinyin và nói theo.

Bài liên quan: