Ngôn ngữ
Der die das: quy tắc đoán giống danh từ tiếng Đức và cách nhớ
Der die das là ba mạo từ xác định của tiếng Đức, ứng với giống đực, giống cái và giống trung. Không có quy tắc nào đúng 100%, nhưng đuôi từ và nhóm nghĩa giúp bạn đoán đúng phần lớn danh từ.
Giống của danh từ thường không theo giới tính thật: das Mädchen (cô bé) là giống trung, der Löffel (cái thìa) là giống đực. Vì thế người học hay coi đây là phần khó nhất của tiếng Đức.
Bài này đưa ra các quy tắc đoán giống đáng tin nhất, kèm ngoại lệ hay gặp, rồi bảng biến cách mạo từ ở 4 cách và các mẹo để nhớ lâu.
Luyện ngay với video thật trên Corodomo
Nghe từng câu · Shadowing · Chép chính tả · Từ vựng
Mở video Deutsch lernen / Das ist meine Familie. / vorstellen / Lektion 3 (khoảng 1,5 phút): bài A1 giới thiệu gia đình. Khi nghe từng câu, để ý mạo từ hoặc đại từ sở hữu đi trước mỗi danh từ chỉ người trong gia đình: mein hay meine, ein hay eine chính là dấu hiệu giống của từ.
- Vì sao giống danh từ quan trọng
- Đoán giống theo đuôi từ
- Đoán giống theo nhóm nghĩa
- Bảng biến cách mạo từ ở 4 cách
- Giới từ quyết định cách
- Mẹo ghi nhớ giống danh từ
- Giới thiệu Corodomo
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Vì sao giống danh từ quan trọng
Giống của danh từ quyết định hình thức của mạo từ, đại từ sở hữu và đuôi tính từ đi trước nó. Sai giống thì sai luôn cả cụm.
| Giống | Mạo từ xác định | Mạo từ bất định | Ví dụ có tính từ | Đại từ thay thế |
|---|---|---|---|---|
| Đực | der Tisch | ein Tisch | ein großer Tisch | er |
| Cái | die Lampe | eine Lampe | eine große Lampe | sie |
| Trung | das Buch | ein Buch | ein großes Buch | es |
| Số nhiều (mọi giống) | die Bücher | (không có) | große Bücher | sie |
Chú ý: đại từ đi theo giống ngữ pháp, không theo vật. Wo ist der Löffel? Er liegt auf dem Tisch. (Cái thìa đâu? Nó nằm trên bàn.) Người Việt hay nói "es" cho mọi đồ vật, đây là lỗi rất dễ nhận ra.
Đoán giống theo đuôi từ
Đuôi từ là công cụ đáng tin nhất. Một số đuôi gần như không có ngoại lệ (-ung, -heit, -keit, -chen), số khác chỉ đúng với phần lớn từ.
| Giống | Đuôi | Ví dụ | Ngoại lệ hay gặp |
|---|---|---|---|
| der | -ling | der Frühling, der Schmetterling | |
| der | -ismus | der Tourismus | |
| der | -or | der Motor, der Doktor | das Labor, das Tor |
| der | -ig, -ich | der Honig, der König, der Teppich | |
| der | -ant, -ent (chỉ người) | der Praktikant, der Student | |
| die | -ung | die Zeitung, die Wohnung | |
| die | -heit, -keit | die Freiheit, die Möglichkeit | |
| die | -schaft | die Freundschaft | |
| die | -ion, -tät | die Information, die Universität | |
| die | -ik | die Musik, die Politik | der Katholik |
| die | -ur | die Kultur, die Natur | das Abitur |
| die | -ei | die Bäckerei, die Polizei | das Ei, der Papagei |
| die | -ie | die Familie, die Biologie | das Genie |
| die | -enz, -anz | die Konferenz, die Distanz | |
| die | -in (người nữ) | die Lehrerin, die Ärztin | |
| die | -e (phần lớn) | die Lampe, die Straße, die Tasche | der Junge, der Name, der Käse, das Auge, das Ende |
| das | -chen, -lein | das Mädchen, das Brötchen, das Fräulein | |
| das | -um | das Zentrum, das Museum | der Irrtum, der Reichtum |
| das | -ment | das Dokument, das Instrument | der Moment |
| das | -ma | das Thema, das Klima | die Firma |
| das | -nis (phần lớn) | das Ergebnis, das Zeugnis | die Erlaubnis, die Kenntnis |
| das | Ge- ở đầu (phần lớn) | das Gebäude, das Gemüse, das Getränk | der Geschmack, die Geschichte |
| das | Động từ nguyên thể dùng như danh từ | das Essen, das Leben, das Schwimmen |
Danh từ ghép: nhìn từ cuối cùng
Giống của danh từ ghép luôn theo thành phần cuối cùng.
- das Haus + die Tür = die Haustür (cửa nhà)
- die Hand + der Schuh = der Handschuh (găng tay)
- der Kaffee + die Tasse = die Kaffeetasse (tách cà phê)
- die Kinder + der Garten = der Kindergarten (trường mẫu giáo)
Đoán giống theo nhóm nghĩa
| Giống | Nhóm nghĩa | Ví dụ | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| der | Người và con vật giống đực | der Mann, der Vater, der Hahn | |
| der | Ngày trong tuần, tháng, mùa | der Montag, der Januar, der Sommer | das Frühjahr (mùa xuân, từ khác của der Frühling) |
| der | Phương hướng | der Norden, der Süden | |
| der | Hiện tượng thời tiết | der Regen, der Schnee, der Wind | das Gewitter |
| der | Đồ uống có cồn | der Wein, der Sekt | das Bier |
| die | Người và con vật giống cái | die Frau, die Mutter, die Kuh | das Mädchen (vì đuôi -chen) |
| die | Số đếm dùng như danh từ | die Eins, die Zehn | |
| die | Nhiều loài hoa và cây | die Rose, die Tulpe, die Eiche | der Baum |
| das | Con non | das Kind, das Kalb, das Lamm | |
| das | Phần lớn kim loại | das Gold, das Silber, das Eisen | |
| das | Màu sắc và ngôn ngữ dùng như danh từ | das Rot, das Blau, das Deutsch | |
| das | Phần lớn tên nước và thành phố | das heutige Berlin, das moderne Vietnam | die Schweiz, die Türkei, der Iran, die USA (số nhiều) |
Tên nước giống trung thường dùng không có mạo từ: Ich komme aus Vietnam. Tên nước giống cái hoặc đực phải có mạo từ: Ich wohne in der Schweiz.
Cùng một từ, khác giống, khác nghĩa
| Từ | Nghĩa 1 | Nghĩa 2 |
|---|---|---|
| See | der See: cái hồ | die See: biển |
| Leiter | der Leiter: người phụ trách | die Leiter: cái thang |
| Steuer | das Steuer: vô lăng | die Steuer: thuế |
| Band | der Band: tập sách; das Band: dải băng | die Band: ban nhạc |
Bảng biến cách mạo từ ở 4 cách
Tiếng Đức có 4 cách: Nominativ (chủ ngữ), Akkusativ (tân ngữ trực tiếp), Dativ (tân ngữ gián tiếp), Genitiv (sở hữu). Mạo từ đổi hình thức theo cách và giống.
Mạo từ xác định
| Cách | Đực | Cái | Trung | Số nhiều |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | die | das | die |
| Akkusativ | den | die | das | die |
| Dativ | dem | der | dem | den (+ n ở danh từ) |
| Genitiv | des (+ s/es) | der | des (+ s/es) | der |
Mạo từ bất định và phủ định kein
| Cách | Đực | Cái | Trung | Số nhiều (kein) |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | ein / kein | eine / keine | ein / kein | keine |
| Akkusativ | einen / keinen | eine / keine | ein / kein | keine |
| Dativ | einem / keinem | einer / keiner | einem / keinem | keinen (+ n) |
| Genitiv | eines / keines | einer / keiner | eines / keines | keiner |
Đại từ sở hữu (mein, dein, sein, ihr, unser, euer) đổi đuôi giống hệt kein: mein Vater, meine Mutter, meinen Vater, meinem Vater, meiner Mutter.
Một danh từ qua 4 cách
| Cách | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|
| Nominativ | Der Lehrer ist nett. | Thầy giáo thân thiện. |
| Akkusativ | Ich sehe den Lehrer. | Tôi thấy thầy giáo. |
| Dativ | Ich gebe dem Lehrer das Heft. | Tôi đưa thầy giáo quyển vở. |
| Genitiv | Das ist das Auto des Lehrers. | Đó là xe của thầy giáo. |
Điều đáng chú ý: chỉ giống đực mới đổi hình thức ở Akkusativ (der thành den). Giống cái, trung và số nhiều giữ nguyên. Ở Dativ số nhiều, danh từ thêm -n nếu chưa tận cùng bằng -n hoặc -s: mit den Kindern.
Giới từ quyết định cách
| Nhóm | Giới từ | Ví dụ |
|---|---|---|
| Luôn đi với Akkusativ | durch, für, gegen, ohne, um | Das Geschenk ist für den Vater. |
| Luôn đi với Dativ | aus, bei, mit, nach, seit, von, zu | Ich fahre mit dem Zug zu der Arbeit. |
| Hai cách (Wechselpräpositionen) | an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen | Akkusativ khi trả lời "wohin?" (đi đâu), Dativ khi trả lời "wo?" (ở đâu) |
- Ich gehe in die Küche. (Tôi đi vào bếp: hướng, Akkusativ.) Ich bin in der Küche. (Tôi ở trong bếp: vị trí, Dativ.)
- Ich hänge das Bild an die Wand. (Tôi treo bức tranh lên tường.) Das Bild hängt an der Wand. (Bức tranh treo trên tường.)
Giới từ thường ghép với mạo từ, cả khi nói lẫn khi viết: in dem thành im, zu dem thành zum, zu der thành zur, an dem thành am, in das thành ins. Vì vậy câu ở trên thường được viết và nói là Ich fahre mit dem Zug zur Arbeit.
Mẹo ghi nhớ giống danh từ
- Không bao giờ học danh từ trần. Ghi "der Tisch, die Tische", không ghi "Tisch". Đọc to cả mạo từ khi ôn.
- Gán màu cho giống. Ví dụ xanh dương cho der, đỏ cho die, xanh lá cho das. Dùng cùng màu trong vở, flashcard và giấy dán đồ vật trong nhà.
- Học trong câu ngắn có đại từ. "Der Kühlschrank ist kaputt. Er ist alt." Câu thứ hai buộc bạn nhớ giống.
- Thuộc đuôi chắc chắn trước. -ung, -heit, -keit, -schaft, -ion là die; -chen, -lein là das. Chỉ riêng các đuôi này đã phủ một lượng lớn từ vựng trình độ B1.
- Gom ngoại lệ thành câu. "Der Junge isst das Ei und trinkt das Bier." Ba ngoại lệ trong một câu dễ nhớ hơn ba dòng rời.
- Nghe nhiều. Tai quen "den Kaffee", "die Milch", "das Wasser" sẽ báo sai trước khi bạn kịp nghĩ quy tắc. Đây là lý do nên nghe và nhại theo câu thật mỗi ngày.
Giới thiệu Corodomo: nghe der, die, das trong ngữ cảnh
Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video, có 6 ngôn ngữ: Nhật, Anh, Trung, Hàn, Đức, Thái, trên web và app iOS, Android. Kho hơn 5.000 video chọn lọc có phụ đề song ngữ chia câu chuẩn, nên mỗi danh từ đều xuất hiện kèm mạo từ trong một câu thật.
- Bấm vào từ trong phụ đề để tra nghĩa, rồi lưu cả cụm có mạo từ thành flashcard ôn cách quãng ở trang từ vựng.
- Nghe từng câu và lặp câu để phân biệt den và dem, vốn chỉ khác nhau một âm cuối.
- Chép chính tả: viết lại câu vừa nghe là cách kiểm tra mạo từ trung thực nhất.
- Shadowing có AI chấm phát âm đến từng từ, giúp bạn nói trọn cụm "mit dem Zug" thay vì nuốt mạo từ.
- Hỏi CoroAI vì sao câu này dùng Dativ mà không phải Akkusativ.
Gói Free cho xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày, có tra từ, dịch và CoroAI trong hạn mức AI. Muốn dùng AI nhiều hơn, xem các gói Plus và Pro.
Bắt đầu từ trang học tiếng Đức: chọn một video A1, chép chính tả 10 câu đầu và tô màu mọi mạo từ theo giống. Sau một tuần, bạn sẽ thấy các đuôi -ung, -chen, -e lặp lại rất đều.
Bài liên quan:
- Anki: Cách Tạo Flashcard Hiệu Quả, Học Nhanh Nhớ Lâu!
- Vượt qua bão hòa học ngoại ngữ với phương pháp chép chính tả
Câu hỏi thường gặp
Có quy tắc nào đoán der die das đúng 100% không?
Không có quy tắc chung đúng tuyệt đối. Một số đuôi gần như không có ngoại lệ: -ung, -heit, -keit, -schaft là die; -chen, -lein là das. Các đuôi khác chỉ đúng với phần lớn từ, nên vẫn phải học từng danh từ kèm mạo từ.
Vì sao das Mädchen là giống trung?
Vì đuôi -chen (dạng nhỏ) luôn tạo danh từ giống trung, bất kể nghĩa. Quy tắc ngữ pháp thắng giới tính thật.
Danh từ số nhiều dùng mạo từ gì?
Mọi danh từ số nhiều dùng die ở Nominativ và Akkusativ, den ở Dativ (thêm -n vào danh từ) và der ở Genitiv, bất kể giống ở số ít.
Sai der die das có làm người Đức không hiểu không?
Thường thì vẫn hiểu, nhưng câu nghe sai rõ rệt. Với từ có hai giống như der See và die See, sai giống còn đổi nghĩa. Trong bài thi viết và nói, lỗi mạo từ bị tính là lỗi ngữ pháp.
Kết luận
- Dùng đuôi từ trước, nhóm nghĩa sau, và ghi riêng các ngoại lệ hay gặp.
- Thuộc hai bảng biến cách: chỉ giống đực đổi ở Akkusativ, Dativ số nhiều thêm -n.
- Học mọi danh từ kèm mạo từ và số nhiều, ôn bằng flashcard và câu nghe thật.
Học tiếp trên Corodomo: Học tiếng Đức qua video · Flashcard từ vựng