Ngôn ngữ
Chia động từ tiếng Đức: hiện tại, tình thái, tách được, Perfekt
Chia động từ tiếng Đức có quy luật rõ hơn nhiều người nghĩ: một bộ đuôi cho thì hiện tại, vài nhóm động từ đổi nguyên âm, và một công thức Perfekt dùng cho gần hết các câu kể chuyện quá khứ.
Người Việt quen với động từ không đổi hình thức, nên dễ bỏ qua đuôi -st, -t. Trong tiếng Đức, sai đuôi là sai ngay ngôi.
Bài này đi theo thứ tự học: thì hiện tại, động từ bất quy tắc, động từ tách được, động từ tình thái, rồi Perfekt. Cuối bài có 10 câu bài tập kèm đáp án.
Luyện ngay với video thật trên Corodomo
Nghe từng câu · Shadowing · Chép chính tả · Từ vựng
Mở video Deutsch lernen B1, B2 / Den Unterschied von "wissen" und "kennen" mit einer Geschichte verstehen! (khoảng 18 phút): bài giảng dùng một câu chuyện để phân biệt wissen và kennen. Khi nghe từng câu, ghi lại mọi dạng chia của hai động từ này mà bạn nghe được rồi đối chiếu với bảng chia trong bài.
- Thì hiện tại: đuôi chia cơ bản
- Động từ bất quy tắc và động từ mạnh đổi nguyên âm
- Động từ tách được và không tách được
- Động từ tình thái
- Perfekt: kể chuyện quá khứ
- Bài tập 10 câu có đáp án
- Giới thiệu Corodomo
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Thì hiện tại: đuôi chia cơ bản
Bỏ đuôi -en (hoặc -n) của động từ nguyên thể để lấy gốc, rồi thêm đuôi theo ngôi. Ba động từ dưới đây đại diện cho ba trường hợp thường gặp.
| Ngôi | Đuôi | machen (làm) | arbeiten (làm việc) | heißen (tên là) |
|---|---|---|---|---|
| ich | -e | mache | arbeite | heiße |
| du | -st | machst | arbeitest | heißt |
| er / sie / es | -t | macht | arbeitet | heißt |
| wir | -en | machen | arbeiten | heißen |
| ihr | -t | macht | arbeitet | heißt |
| sie / Sie | -en | machen | arbeiten | heißen |
- Gốc tận cùng bằng -t, -d (arbeiten, finden, warten): chèn thêm e trước -st, -t để dễ đọc: du findest, er wartet.
- Gốc tận cùng bằng -s, -ß, -z (heißen, tanzen, reisen): ngôi du chỉ thêm -t: du heißt, du tanzt, du reist.
- wir, sie, Sie luôn giống động từ nguyên thể (trừ sein: wir sind).
Động từ bất quy tắc và động từ mạnh đổi nguyên âm
Bốn động từ phải thuộc lòng
| Ngôi | sein | haben | werden | wissen |
|---|---|---|---|---|
| ich | bin | habe | werde | weiß |
| du | bist | hast | wirst | weißt |
| er / sie / es | ist | hat | wird | weiß |
| wir | sind | haben | werden | wissen |
| ihr | seid | habt | werdet | wisst |
| sie / Sie | sind | haben | werden | wissen |
Chú ý wissen: ich weiß và er weiß giống nhau, không có đuôi -t. So với kennen (chia đều): ich kenne, er kennt. Wissen là biết một thông tin (Ich weiß, wo er wohnt), kennen là quen, biết một người, một nơi (Ich kenne Berlin).
Động từ mạnh: chỉ đổi nguyên âm ở du và er/sie/es
Nhiều động từ mạnh đổi nguyên âm gốc ở ngôi du và er/sie/es. Các ngôi còn lại chia bình thường.
| Kiểu đổi | Động từ | du | er / sie / es |
|---|---|---|---|
| a → ä | fahren (đi bằng xe) | fährst | fährt |
| a → ä | schlafen (ngủ) | schläfst | schläft |
| au → äu | laufen (chạy, đi bộ) | läufst | läuft |
| e → i | sprechen (nói) | sprichst | spricht |
| e → i | helfen (giúp) | hilfst | hilft |
| e → i | geben (đưa, cho) | gibst | gibt |
| e → i | essen (ăn) | isst | isst |
| e → i (đổi cả phụ âm) | nehmen (lấy) | nimmst | nimmt |
| e → ie | sehen (nhìn, xem) | siehst | sieht |
| e → ie | lesen (đọc) | liest | liest |
Ví dụ: Ich fahre mit dem Fahrrad, aber mein Bruder fährt mit dem Auto. (Tôi đi xe đạp, nhưng anh tôi đi ô tô.) Không có quy tắc đoán động từ nào đổi nguyên âm, nên khi tra từ điển, hãy ghi luôn dạng er: fahren (fährt).
Động từ tách được và không tách được
Động từ tách được có tiền tố mang trọng âm như an-, auf-, aus-, ein-, mit-, vor-, zu-, fern-. Trong câu chính, phần động từ chia đứng vị trí 2, tiền tố đứng cuối câu.
| Động từ | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| aufstehen | thức dậy | Ich stehe jeden Tag um sechs Uhr auf. |
| einkaufen | đi mua sắm | Am Samstag kaufen wir im Supermarkt ein. |
| anrufen | gọi điện | Rufst du mich heute Abend an? |
| fernsehen | xem ti vi | Mein Vater sieht am Abend fern. |
| mitkommen | đi cùng | Kommst du mit? |
Tiền tố không tách được: be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer-. Chúng không mang trọng âm và luôn dính với động từ: Ich verstehe das nicht. Wir besuchen unsere Oma.
Khi có động từ tình thái hoặc trong câu phụ, động từ tách được viết liền ở cuối câu: Ich muss morgen früh aufstehen. ..., weil ich morgen früh aufstehe.
Động từ tình thái
Động từ tình thái chia ở vị trí 2, động từ chính để nguyên thể ở cuối câu. Ngôi ich và er/sie/es giống nhau và không có đuôi (riêng möchten có đuôi -e: ich möchte, er möchte).
| Ngôi | können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ich | kann | muss | darf | soll | will | mag | möchte |
| du | kannst | musst | darfst | sollst | willst | magst | möchtest |
| er / sie / es | kann | muss | darf | soll | will | mag | möchte |
| wir | können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten |
| ihr | könnt | müsst | dürft | sollt | wollt | mögt | möchtet |
| sie / Sie | können | müssen | dürfen | sollen | wollen | mögen | möchten |
| Động từ | Nghĩa chính | Ví dụ |
|---|---|---|
| können | có thể, biết làm | Ich kann gut schwimmen. |
| müssen | phải | Wir müssen heute arbeiten. |
| dürfen | được phép | Hier darf man nicht rauchen. |
| sollen | nên, được yêu cầu | Der Arzt sagt, ich soll mehr schlafen. |
| wollen | muốn (ý định mạnh) | Sie will in Deutschland studieren. |
| mögen | thích (thường đi với danh từ) | Ich mag Kaffee. |
| möchten | muốn (lịch sự) | Ich möchte einen Tee, bitte. |
Bẫy hay gặp: "nicht müssen" nghĩa là không cần, không phải là bị cấm. Du musst nicht kommen là "bạn không cần đến". Muốn nói "không được" thì dùng nicht dürfen: Du darfst nicht kommen.
Perfekt: kể chuyện quá khứ
Khi nói chuyện hằng ngày, người Đức kể quá khứ chủ yếu bằng Perfekt: haben hoặc sein chia ở vị trí 2, Partizip II ở cuối câu.
Cách tạo Partizip II
| Nhóm | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Động từ yếu (có quy tắc) | ge- + gốc + -t | machen → gemacht, kaufen → gekauft, arbeiten → gearbeitet |
| Động từ mạnh | ge- + gốc (thường đổi nguyên âm) + -en | schreiben → geschrieben, trinken → getrunken, sehen → gesehen |
| Tách được | tiền tố + ge + phần còn lại | einkaufen → eingekauft, aufstehen → aufgestanden |
| Không tách được | không thêm ge- | besuchen → besucht, verstehen → verstanden |
| Đuôi -ieren | không thêm ge- | studieren → studiert, telefonieren → telefoniert |
| Hỗn hợp | ge- + gốc đổi + -t | bringen → gebracht, denken → gedacht, wissen → gewusst, kennen → gekannt |
haben hay sein?
Phần lớn động từ dùng haben. Dùng sein khi động từ chỉ chuyển động từ nơi này sang nơi khác hoặc thay đổi trạng thái, và không có tân ngữ Akkusativ. Ngoài ra sein, bleiben, werden, passieren cũng dùng sein.
| Động từ | Perfekt | Ví dụ |
|---|---|---|
| gehen | ist gegangen | Wir sind ins Kino gegangen. |
| fahren | ist gefahren | Ich bin nach München gefahren. |
| kommen | ist gekommen | Er ist spät nach Hause gekommen. |
| aufstehen | ist aufgestanden | Ich bin um sieben Uhr aufgestanden. |
| bleiben | ist geblieben | Sie ist zu Hause geblieben. |
| sein | ist gewesen | Ich bin noch nie in Wien gewesen. |
| essen | hat gegessen | Ich habe Pho gegessen. |
| nehmen | hat genommen | Er hat den Bus genommen. |
| sprechen | hat gesprochen | Wir haben lange gesprochen. |
| anrufen | hat angerufen | Sie hat mich gestern angerufen. |
Với sein, haben và động từ tình thái, người Đức thường dùng Präteritum thay cho Perfekt ngay cả khi nói: Ich war müde. Ich hatte keine Zeit. Ich konnte nicht kommen.
Bài tập 10 câu có đáp án
Điền dạng đúng của động từ trong ngoặc. Câu 7 đến 10 viết ở Perfekt.
- Du ___ sehr gut Deutsch. (sprechen)
- Wie ___ du? Ich ___ Lan. (heißen)
- Mein Bruder ___ jeden Tag acht Stunden. (arbeiten)
- ___ du, wann der Zug kommt? (wissen)
- Wir ___ heute Abend ___. (fernsehen)
- Hier ___ man nicht parken. (dürfen)
- Ich ___ gestern einen Film ___. (sehen)
- Sie ___ nach Hamburg ___. (fahren)
- Wir ___ im Supermarkt ___. (einkaufen)
- Er ___ in Leipzig ___. (studieren)
Xem đáp án
1. sprichst · 2. heißt / heiße · 3. arbeitet · 4. Weißt · 5. sehen ... fern · 6. darf · 7. habe ... gesehen · 8. ist ... gefahren · 9. haben ... eingekauft · 10. hat ... studiert
Giới thiệu Corodomo: nghe động từ chia trong câu nói thật
Corodomo là nền tảng học ngoại ngữ qua video cho 6 ngôn ngữ: Nhật, Anh, Trung, Hàn, Đức, Thái, dùng trên web và app iOS, Android. Kho hơn 5.000 video chọn lọc có phụ đề song ngữ chia theo câu, nên bạn thấy ngay động từ chia nằm ở đâu trong câu.
- Nghe từng câu và lặp câu để bắt được đuôi -st, -t vốn rất ngắn khi nói nhanh.
- Chép chính tả từng câu: lỗi sai đuôi động từ hiện ra ngay khi so với phụ đề.
- Shadowing có AI chấm phát âm đến từng từ, tập nói liền cả cụm như "Ich bin aufgestanden".
- Bấm vào động từ để tra nghĩa, lưu thành flashcard ôn cách quãng ở trang từ vựng.
- Hỏi CoroAI vì sao câu này dùng sein mà không dùng haben.
Với gói Free, bạn xem gần như toàn bộ kho video, không giới hạn số video mỗi ngày, và dùng tra từ, dịch, CoroAI trong hạn mức AI. Các gói Plus, Pro có ở trang bảng giá.
Bắt đầu ở trang học tiếng Đức: chọn một video A1 hoặc A2, nghe một lượt, rồi ghi lại 10 động từ chia bạn gặp và tự chia lại chúng ở cả sáu ngôi.
Bài liên quan:
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu động từ bất quy tắc trong tiếng Đức?
Có vài trăm động từ mạnh và hỗn hợp, nhưng ở A1, A2 bạn chỉ cần khoảng 50–70 động từ thông dụng nhất. Hãy học chúng theo bộ ba: nguyên thể, dạng er ở hiện tại, Perfekt (fahren, fährt, ist gefahren).
Khi nào dùng Perfekt, khi nào dùng Präteritum?
Khi nói, dùng Perfekt cho hầu hết động từ. Riêng sein, haben và động từ tình thái thường dùng Präteritum. Trong văn viết như báo chí, truyện, Präteritum phổ biến hơn.
Làm sao biết động từ tách được hay không?
Nhìn tiền tố. an-, auf-, aus-, ein-, mit-, vor-, zu-, fern- thường tách được. be-, emp-, ent-, er-, ge-, miss-, ver-, zer- không bao giờ tách. Một số tiền tố như über-, unter-, um-, durch- có cả hai kiểu tuỳ động từ, cần tra từ điển.
wissen và kennen khác nhau thế nào?
wissen là biết một thông tin, thường đi với câu phụ hoặc das, es: Ich weiß, dass er krank ist. kennen là quen biết người, nơi chốn, sự vật: Ich kenne seinen Bruder.
Kết luận
- Thuộc bộ đuôi -e, -st, -t, -en, -t, -en và bốn động từ sein, haben, werden, wissen.
- Học động từ mạnh theo bộ ba: nguyên thể, dạng er, Perfekt.
- Trong câu kể, động từ chia đứng ở vị trí 2; tiền tố tách, nguyên thể và Partizip II về cuối câu.
Học tiếp trên Corodomo: Học tiếng Đức qua video · Ôn từ vựng bằng flashcard